Ủng hộ VCV
Số tác phẩm
22.680 tác phẩm
2.589 tác giả
138
77.806.871
 
“Đỉnh Gió Hú” của Emily Bronte, sách đọc thêm cho chương trình học văn lớp 9 xưa
Trần Văn Nam

 

 

 

Người lữ khách Lockwood đi tìm sự yên tĩnh cho tâm hồn trong miền đồng cỏ Gimmerton, được chủ nhân Đỉnh Gió Hú cho mướn chỗ trú ngụ tại trang trại Thushcross-Grange cách đó bốn dặm đường. Đỉnh gió hú, nơi có lâu đài hoang vắng, có người chủ nhân Heathcliff lạnh lùng và những người thân cận lặng lẽ như cái bóng biệt lập với đời sống văn minh, nơi có oan hồn lảng vảng trên đồng cỏ hoang sẽ trở về trong những đêm khuya gió thổi lồng lộng.  Lockwood hoang mang muốn tìm hiểu sự thật, và quá khứ của những chủ nhân trên lâu đài được lần lượt kể lại qua lời của bà lão Nelly Dean, kể lại bắt đầu từ ngày bà còn thơ ấu theo mẹ giúp việc trên lâu đài Đỉnh Gió Hú.

 

Chủ nhân thuộc thế hệ thứ nhất là ông Earnshaw, một người nhân đức, có hai người con: một trai tên Hindley và một gái tên Catherine. Ngày nọ, ông đi ra thành phố Liverpool, nhặt được một thằng nhỏ có nước da ngăm ngăm, nó tên là Heathcliff, có lẽ cha mẹ nó gốc gác Ấn Độ hay Bắc Phi gì đó.  Ông Earnshaw rất thương yêu thằng bé bị bỏ rơi này, tận tình bảo bọc cho nó chống lại những sự hất hủi chung quanh. Tình thương của ông dành cho nó càng ngày càng lấn lướt tình thương dành cho các con ông.  Ganh tức, Hindley đối xử lắm khi tàn bạo với Heathcliff.Trái lại Catherine rất tâm đầu ý hợp với Heathcliff, hai đứa thường rong chơi trên khắp miền đồng cỏ hoang vu.

 

Khi ông Earnshaw mất đi, Hindley trở thành chủ nhân thứ hai của lâu đài Đỉnh Gió Hú, càng xử tệ hơn với Heathcliff, không cho nó đi học.Heathcliff thường lêu lổng cùng Catherine sống một đời man dại giữa thiên nhiên. Hindley và vợ tìm cách ly gián hai đứa, gây mặc cảm thấp kém cho Heathcliff trước một Catherine kiều diễm quý phái, bạn của những đứa trẻ quý phái khác thuộc một gia đình giàu có ở trang trại Thushcross-Grange: đó là cậu Edgar và cô Isabelle... Hindley trở thành một người hư hỏng, say sưa và ác độc, có lần suýt làm chết đứa con trai là Harenton, may nhờ Heathcliff lanh tay cứu kịp... Catherine yêu Heathcliff có lẽ vì hợp tính man dã, nhưng lại kết hôn với Edgar, một người mà Heathcliff có ác cảm ngay từ nhỏ vì Edgar gây cho nó một mặc cảm thua kém... Heathcliff bỏ đi giang hồ, mất cả tung tích trong một thời gian khá lâu, và đó chính là thời gian mà Edgar và Catherine sống trọn vẹn hạnh phúc với nhau... Rồi Heathcliff trở về, bấy giờ đã thành một người đàn ông quắc thước, có nhiều già dặn của một người tự học.Catherine vẫn còn yêu Heathcliff, nhiều lần làm khổ và làm nhục chồng, nhưng Edgar độ lượng, một mực yêu thương vợ.Trong khi đó Heathcliff bắt đầu trả mối thù hận ngày xưa, đưa Hindley đi sâu vào cái bẫy cờ bạc.  Hindley mắc nợ Heathcliff càng ngày càng nhiều, chẳng bao lâu Heathcliff trở thành chủ nhân thứ ba của lâu đài Đỉnh Gió Hú, và trở thành người bảo bọc cho Harenton bị cha bỏ bê vì say sưa, nhu nhược. Tới đó chưa thôi, Heathcliff lại ra tay quyến rũ Isabelle, em gái của Edgar, quyến rũ để trả thù người anh hiện là chồng của người yêu cũ của mình... Catherine hạ sinh một bé gái tên Cathy, gặp trường hợp sinh khó nên nàng chết sau đó.  Heathcliff hay tin, đứng lặng lẽ hàng mấy tiếng đồng hồ dưới cơn mưa tầm tã trong khu vườn bên cạnh ngôi nhà có đặt thi hài người quá cố. Còn về nàng Isabelle, chịu không nổi trước mối thù hận sâu dầy trong tâm khảm Heathcliff, nàng bỏ trốn đi xa, không dám than van với người anh đau khổ Edgar, và cũng hạ sinh một bé trai èo uột tên là Linton( con của Heathcliff). Mười mấy năm sau, Isabelle chết trong cô độc, Edgar đem cháu về nuôi ở trang trại Thushcross Grange.

 

Tại Đỉnh Gió Hú, sau khi Hindley chết đi, bé Harenton trở thành con nuôi của Heathcliff.  Mặc dù rất chịu bản chất hùng mạnh của Harenton, Heathcliff vẫn trả mối thù mà Hindley đối xử với mình khi xưa: không cho Harenton đi học, bắt nó sống một đời man dã trên đồng cỏ hoang xung quanh Đỉnh Gió Hú.  Heathcliff còn bó buộc Edgar phải giao trả đứa con của mình là nhỏ Linton hiện ở trang trại Thushcross Grange, bắt nó đem về Đỉnh Gió Hú, mướn thầy dạy học, mong nó trở thành người cứng cỏi, nhưng Linton tỏ ra vô cùng yếu đuối và bạc nhược tinh thần.  Khi nó lớn, Heathcliff gạ cho nó viết những bức thư tình lãng mạn, làm mủi lòng con gái của Edgar là nàng Cathy, mục đích của Heathcliff tìm cách trói buộc Cathy lấy con mình, nhằm chiếm đoạt trang trại Thushcross-Grange nếu một mai Edgar mất đi.  Dì Nelley-Dean bắt gặp những bức thư tình ấy, la mắng Cathy nhẹ dạ, nhưng chính dì và Cathy cũng bị Heathcliff gạt gẫm đưa về Đỉnh Gió Hú và nhốt họ tại đó trong những ngày ông Edgar hấp hối trên giường bệnh.  Heathcliff bắt buộc Linton và Cathy trở thành vợ chồng trong những ngày này... Ông Edgar mất, chẳng bao lâu Linton cũng chết vì nhiều bệnh tật, Thushcross-Grange lọt về tay Heathcliff, Cathy là con dâu sống như hình bóng trong lâu đài Đỉnh Gió Hú. Vì thế cho nên, ở đoạn mở đầu của câu chuyện, người lữ khách muốn mướn nơi trú ngụ ở Thushcross-Grange đã phải lên Đỉnh Gió Hú để thương lượng với Heathcliff... Người lữ khách ở nơi trú ngụ không lâu vì có việc cần phải đi gấp, bảy tháng sau, trở lại thăm Đỉnh Gió Hú, lữ khách mới biết ông Heathcliff cũng đã chết. Trước khi chết ông có những giao cảm lạ lùng với hồn ma Catherine còn lang thang trên đồng cỏ hoang...  Harenton và Cathy trở thành vợ chồng, trở thành chủ nhân thứ tư của lâu đài Đỉnh Gió Hú (và cả trang trại Thushcross-Grange), lấy lại những gì mà cha họ đã đánh mất về tay Heathcliff.

 

Đứng về phương diện huyền truyện, tức là loại văn chương có nhiều chất thơ, về phương diện kết cấu tiểu thuyết, và về phương diện giáo dục, Đỉnh Gió Hú đáng được gọi là tác phẩm xuất sắc về ba phương diện này. Về phương diện huyền truyện, Đỉnh Gió Hú là một khúc ca thiên nhiên với những cánh đồng cỏ hoang, với những nhân vật trẻ thơ sống một đời man dại trên khắp vùng thảo dã, với những hồn ma lang thang tiếp nối một đời gắn bó nhưng bất thành trên dương thế, với lâu đài đá tảng có những nhân vật trầm lặng mà nội tâm giông tố, với mưa lũ và sấm chớp mịt mùng trên đồng cỏ tương ứng từng lúc sự nổi dậy những tình cảm điên cuồng, với sườn đá khô và cỏ thanh hao trải dài, với tiếng động ma quái của những cành thông quẹt vào cửa kính trong những đêm khuya gió hú trên lâu đài, với đêm trăng soi sáng từng viên sỏi trên đường từ Thushcross-Grange lên Đỉnh Gió Hú, với mùa đông tuyết trắng lấp đầy những hố sâu vực thẳm thành một vùng bao la bằng phẳng nhưng nguy hiểm chết người từ Đỉnh Gió Hú đổ xuống đồng bằng…

 

Về phương diện kết cấu tiểu thuyết, năm 1801 và 1802 là thời điểm người lữ khách đến và ra đi, nhưng đó chính là khuôn khổ để phục hồi một quá khứ hai ba mươi năm về trước với ba thế hệ và bốn lần thay chủ trên lâu đài Đỉnh Gió Hú. Thời kỳ thơ ấu của Heathcliff và Catherine là một truyện dài không kém gì truyện dài của thời kỳ ấu thơ thuộc thế hệ con cháu họ là mối tình khờ dại giữa Cathy và Linton. Vì vậy có thể nói Đỉnh Gió Hú gồm những câu chuyện lồng trong một câu chuyện.  Không gian từ Đỉnh Gió Hú đến Thushcross-Grange cách nhau có bốn dặm đường, nhưng biết bao biến cố gia đình đã xảy ra cho hai địa điểm này, cuối cùng là ba nấm mồ với tình yêu bất diệt nằm rải rác gần nhau trong lớp cỏ thanh hao.  Hình ảnh buồn thảm đó muốn nói với ta: nếu khơi lại quá khứ thì có biết bao thiên tình sử chôn chặt trong những nấm mồ bên vệ đường hay ven sườn núi. Đỉnh Gió Hú: một cuộc trả thù vô tiền khoáng hậu, một vụ sang đoạt tài sản có một không hai, một chuyện tình vĩ đại, một bài học thấm thía về giáo dục gia đình, đề tài nào là chính cũng có thể được cả.

 

Về tâm lý nhân vật, ta đọc thấy những điển hình: Earnshaw nhân đức đi đến chỗ bất công với con cái, Hindley cứng rắn nhưng đồng thời lại nhu nhược, Catherine kiều diễm nhưng mang bản chất hoang dã, Heathcliff đầy thù hận nhưng chung tình một cách man rợ, Edgar hiền lành mang trong tâm một sức mạnh tinh thần là lòng quảng đại, Linton yếu đuối cả thể chất lẫn tinh thần, Cathy giàu tình cảm lẫn lộn tình yêu với tình mẫu tử, Harenton thô lỗ mà dễ uốn nắn nên người… Trung lập bên những thù hận và đổi thay vai trò chủ nhân của lâu đài, phải kể đến những nhân vật phụ như những bóng mờ nhạt mà chứng kiến hết mọi thăng trầm, sống trọn một đời dài trên Đỉnh Gió Hú, ấy là lão nô bộc Joseph và dì Nelly-Dean.  Họ là những người vui buồn theo những dâu biển trên Đỉnh Gió Hú và suốt một đời quẩn quanh không đi quá xa vùng đồng cỏ Gimmerton…

 

Về phương diện giáo dục, Đỉnh Gió Hú phơi bày một sai lầm về giáo dục gia đình, sự bất công trong tình thương của cha mẹ, sự bỏ bê con cái mặc chúng sống giữa thiên nhiên.  Mặc cảm dốt nát cũng là một vấn đề được nêu ra trong Đỉnh Gió Hú qua hai mẫu nhân vật Heathcliff và Harenton. Đồng thời tác phẩm cũng đã phơi bày một cách điển hình những tâm hồn non dại lúc bắt đầu giao động những tình cảm yêu đương, cho ta thấy tình cảm nhẹ dạ của chúngqua những bức thư tình gạt gẫm do mưu mô của người lớn.  Những tình cảm đẹp của Cathy, trong tình yêu hàm chứa tình mẫu tử tình chị em đáng được coi như một mô hình trong trắng của tình yêu chưa hoen ố sự xấu xa, đối lập với sự tính toán vị kỷ của tuổi trưởng thành.

 

Đỉnh Gió Hú là một tác phẩm quan trọng trong văn học sử nước Anh, sở dĩ tác phẩm được dành làm sách đọc thêm trong chương trình văn chương bậc trung học, có lẽ vì khía cánh giáo dục của nó.Còn đối với những khía cạnh khác thì Đỉnh Gió Hú vẫn xứng đáng làm mẫu mực cho mọi trình độ học hỏi. Do đó ta có thể nói một tác phẩm được gọi là vĩ đại hình như là tác phẩm dành cho mọi người, mỗi trình độ và mỗi cảm quan đều có thể nhìn thấy trong đó một phương diện cần thiết cho mình.

 

 

 

Ghi chú: Đỉnh Gió Hú, bản dịch của Ngọc Linh (Dương Đại Tâm)

(Trích Tạp chí Thời Tập, Sài Gòn, số ra ngày 17 tháng 12/1974 – Bản gửi từ tác-giả)

 

Trần Văn Nam
Số lần đọc: 1428
Ngày đăng: 12.03.2013
[ Trở lại ] [ Tiếp ]
In tác phẩm Góp ý Gửi cho bạn
Cùng thể loại
Friedrich Niezsche Der Wille Zur Macht Chí Hùng-Vĩ (Í-Chí vươn tới quyền-lực)( tiếp theo) - Nguyễn Quỳnh USA
Cái gương - Nguyễn Hồng Nhung
Sisiphus tự vẫn - Trịnh Ngọc Thìn
Phiến sách ngày Xuân ngồi chấm câu - Chế Diễm Trâm
Đọc và fê-bình sein und zeit/nguồn-sống và thời – jan của Heidegger (Tiếp theo January 1, 2013) - Nguyễn Quỳnh USA
Người muôn năm cũ - Trương Văn Dân
Lý thuyết và nguyên lý (Teoria) ( Trích tiểu luận triết học Patmosz.I) - Nguyễn Hồng Nhung
Tomas Transtromer: nhà thơ của rừng xanh – Dave Bonta - Cao Thu Cúc
Tự lực văn đoàn trong cái nhìn của lý luận – phê bình văn học ở miền nam 1954 – 1975 - Trần Hoài Anh
Hermes Trismegistos ( Trích tiểu luận triết học Scientia sacra) - Nguyễn Hồng Nhung
Cùng một tác giả
Bạt (điểm sách)