Sun, Đê ra ao nước sau nhà bắt chuồn chuồn. Sun, Đê tên hồi nhỏ, hai đứa dang nắng đầu trần nếu ba má thấy được chắc sẽ nổi tam bành. Nhà Sun (nhà bà Tư) và nhà Đê (nhà bà Ướt) là hàng xóm gần bên, phía sau nhà Đê có ao nước to đùng do đất đai sạt lở tạo ra, liền kề với ao là hàng rào chùa Mân Quang chạy tuốt ra cánh đồng, cuối dãy hàng rào là cây sung làng Mân Quang bề thế, mùa hè thanh niên làng thường trèo lên hái sung chấm muối ớt, cay cay chát chát trong miệng đã đời. Nói thêm, mặt trước nhà Sun và nhà Đê thì đối diện với đường cái (quốc lộ) gần cảng Tiên Sa. Có lần anh Điển hàng xóm tới nhà Đê xin câu cá ngoài ao, ảnh vừa thả mồi xuống nước, nhắp nhắp vài lần giật lên toàn là cá rô phi bự chát, câu xong ảnh chia phần nhà Đê một ít lấy thảo. Nói vậy để mọi người biết rằng ao nước nhà Đê khá sâu, rộng lớn.

Hôm nay trời nắng hanh, không biết từ đâu chuồn chuồn bay về ao lượn lờ nhiều lắm, đến rợp trời, như múa xiếc, trong đó chuồn chuồn ngô hoàng đế màu xanh là nhiều nhất, bay khắp ao: “Chuồn chuồn bay thấp thời mưa/Bay cao thời nắng, bay vừa thời râm”.

Phải nói chúng bay lượn trên không như máy bay bà già, có hồi đáp xuống mặt nước cái “xèo” rồi bay lên cao, có hồi sượt qua ao xí đỉnh rồi bay thẳng tới, sau đó quành lại đủ kiểu, thì ra chúng đang bắt mồi dưới ao hoặc tìm bạn tình chi đây. Thêm nữa, khi nó tìm được chỗ an toàn như bờ rào, cành cây, chúng liền xà xuống đậu, đôi khi  dính lẹo thành một cặp trông thật ly kỳ. Người ta nói rằng tháng này là mùa giao phối và sinh sản của chuồn chuồn, hèn chi. Có nhiều loại chuồn chuồn như chuồn chuồn ngô, chuồn chuồn kim, chuồn chuồn hoàng đế, trong đó chuồn chuồn hoàng đế (đaị đế) màu xanh là nhiều nhất, dáng to đùng như chiếc trực thăng còn gọi là chuồn chuồn đá, đây là loại chuồn chuồn mà cu Sun cu Đê rình bắt hôm nay. Xem kìa, có những cặp chuồn chuồn đá dính lẹo bay lượn trên ao, nó tìm chỗ đậu trong tư thế yêu đương khắn khít, con mái dùng đuôi có mấu giữ chặt đầu con trống, con trống nằm ngữa đưa đuôi vào bụng con mái thành ra cặp uyên ương bất diệt, bay lượn khắp ao hồ, thật là hấp dẫn!

Bây giờ Sun, Đê đi bắt chuồn chuồn để câu chuồn chuồn mắc lẹo bờ ao là chủ yếu, bắt được hai đứa dùng sợi chỉ luồn qua đôi cánh chuồn chuồn cột lại vừa đủ, tiếp theo cột sợi chỉ này vào cây que một đoạn dài thong thả, sau đó mỗi đứa đứng trên bờ ao quơ qua quơ lại liên tục gọi là nhử mồi, mồi chính là con chuồn chuồn nào đó bay qua bay lại bỗng “chịu đèn” ghé tới, ôm riết con chuồn chuồn cột chỉ “cái bực” (cánh của nó đập vào nhau tạo ra tiếng kêu) thế là dính lẹo, lúc này cu Sun hoặc cu Đê liền đưa cần câu vào bờ, gở chuồn chuồn mắc lẹo bỏ vào lon đậy kín, câu tiếp. Thì ra câu chuồn chuồn y chang như câu cá nhưng mà ở trên không, hấp dẫn lắm.

Nói thêm, việc bắt chuồn chuồn là việc kỳ công, giống như chú tiểu đi tu, đó là “tĩnh lặng” mới có kết quả hi! Đứng đàng xa, Sun, Đê phải chờ chuồn chuồn đậu yên vị đã, vừa đủ lâu thì mới bước tới lần lần, phải im lặng tuyệt đối, nhẹ nhàng, đưa hai ngón tay ra trước nhắm vào chiếc đuôi chuồn chuồn bóp lại “cái bực” dính liền trên tay. Phải nói bắt chuồn chuồn là bài học về tính kiên trì, phải điều tiết hơi thở như tu thiền, họa may mới chụp được đuôi nó rung rinh, ngược lại nếu nôn nóng, bợp chợp sẽ không bao giờ bắt được, nó sẽ bay tút lên trời. Mỗi đứa đều mang cái lon đựng chuồn chuồn bắt được, rình tiếp, đổ mồ hôi.

Chuồn chuổn chuồn chuồn!
Hết qua ngọn cỏ lại luồn cành cây
Hỏi đi đâu đấy hỡi mày?
Bảo cho ta biết, ta đây đỡ buồn.

Chuồn chuổn chuồn chuồn!
Hết qua ngọn cỏ lại luồn cành cây
Tôi đi đi khắp đó đây
Bắt ruồi bắt muỗi cho khuây nỗi buồn.

Chuồn chuổn chuồn chuồn!
Hết qua ngọn cỏ lại luồn cành cây
Thôi mày dừng cánh nghỉ bay
Là là xuống với ta đây đỡ buồn.

Chuồn chuổn chuồn chuồn!
Hết qua ngọn cỏ lại luồn cành cây
Bằng nay dừng cánh nghỉ bay
Một khi bị bắt tôi đây cũng buồn.
 

Đứng nhìn bao quát bờ ao mới thấy được chuồn chuồn có kỹ năng bay lên không trung đến thượng thừa, khi bay nó có thể bay tới, bay lui hoặc đứng yên một chỗ với tốc độ vỗ cánh linh hoạt bất ngờ. Sở dĩ chuồn chuồn có kỹ năng này là để nó rình mồi, đớp mồi trong lúc bay, thật là đáng nễ. Mồi chuồn chuồn thường là muỗi, ruồi hay các loại sâu bọ bắt gặp mọi nơi.

Ao nước nhà Đê lung linh vì nắng chiếu xuống cộng với hơi nước bốc lên tạo thành tấm thảm di động diệu kỳ. Nghe nói tháng này là mùa sinh sản, hèn chi chuồn chuồn bay về ao rợp trời. Hai đứa Sun, Đê đều tỏ ra hí hửng, bắt được nhiều chuồn chuồn bỏ lon, hai đứa liền hát bài đồng dao như vầy:

“Con chuồn chuồn đậu trên cành trúc
Bạn cu Tí lon ton đến gần
Cu Tèo đứng kế bờ ao
Đưa tay lên miệng ngêu ngao ca rằng
Chuồn chuồn có cánh thì bay

Bay đi nhanh
Chuồn chuồn có cánh thì bay

Bay đi nhanh
Có bạn cu Tí

Cháu bà cu Lý

Thò tay bắt ngay đuôi mày

Chuồn chuồn có cánh thì bay

Có thằng cu Tí thò tay bắt chuồn

Chuồn chuồn có cánh thì bay

Có thằng kẻ trộm bắt mày đi tu...”.

Câu chuồn chuồn xong Sun, Đê liền có ý nghĩ để chuồn chuồn cắn vào rốn mình thì sẽ biết bơi (không biết ai bày ra như thế), bắt đầu Đê dí chuồn chuồn vào rốn Sun trước, sau đó Sun lại dí vào rốn Đê. Huề, như vậy hai đứa sẽ biết bơi cho coi ! Có điều, chuồn chuồn cắn rốn đau rát lắm, rán chịu xí đỉnh, hai đứa đều nhăn mặt hít hà.

Khi lớn lên ra đời, Sun làm công nhân tuốt Nha Trang, một lần nghỉ phép về thăm quê Đà Nẵng, Sun lên phường chứng thực giấy nghỉ phép và giấy đi đường để cơ quan thanh toán cho hợp lệ, nghe nói lúc này Đê làm chủ tịch phường Thọ Quang, Sơn Chà (bài viết này tôi vẫn dùng tên Đê hoặc tên Sun cho thân mật, thực ra giấy tờ tên khác). Thật tình khi biết được Đê lên chức chính quyền, Sun rất hồ hởi vui mừng, thật là xứng đáng. Sun liền có ý nghĩ như vầy, lên phường gặp Đê chứng thực giấy tờ xong hai đứa sẽ rủ nhau đến quán nào đó tâm sự, nhắc lại kỷ niệm thời thơ ấu ngày xưa, chỉ vậy thôi. Nhưng tiếc quá, hôm đó Sun không gặp Đê mà gặp anh thư ký lạ hoắc chứng thực giấy tờ, sau biết bạn Đê đang triển khai cuộc họp cơ quan không tiếp khách được, thôi đành vậy, tiếc. Chứng thực xong Sun ra về, Sun nghĩ trong bụng dẫu không gặp nhau nhưng chắc chắn Đê cũng như Sun làm sao quên được kỷ niệm thời thơ ấu, trời nắng chang chang hai đứa ra bờ ao câu chuồn chuồn cắn rốn biết bơi./.