Hồi tản cư từ Hội An ra Đà Nẵng ở xóm chợ Chiều làng Mân Quang, má tôi làm nhiều nghề mưu sinh, một thời má tảo tần với gánh đậu hũ đi bán (miền bắc gọi tào phớ, miền nam gọi đậu hũ) khắp con hẻm chợ Chiều - Mân Quang. Đầu tiên má nhờ chị hàng xóm người Huế bày cách nấu đậu hũ là món gia truyền của gia đình chị ấy (họ sẽ không chỉ nghề người khác đâu nhưng má thì được ưu tiên). Thế là má nấu đậu hũ thành công, hằng ngày má gánh đi bán đến chiều là hết sạch, thường là như vậy, nhưng cũng có lần má đưa tôi một cắc để mua một chén đậu hũ má bán, sau đó má mới gánh đi bán người ngoài, vía tôi may mắn nên mở hàng cho má là vậy.

Lúc bán đậu hũ cho khách, má cầm cái muỗng gạt, xúc từng lớp đậu hũ mỏng mịn trong chum đổ vào chén cho đầy, sau đó má thêm một muỗng đường nước (loại đường đen không phải là đường cát bây giờ), vắt một ít chanh, lát gừng cay cay trong chén là thưởng thức ngon lành. Vị ngọt đường đen thấm vào từng ngấn cổ dịu dàng, vị chua của chanh tươi, gừng thơm quyện vào, hơi nóng thanh thoát bốc lên từ chén đậu hũ khiến người ăn xuýt xoa xì xụp, mùa hè nóng nực cở mấy cũng tiêu tan hết trơn.

Nhìn thì đơn giản như vậy nhưng quá trình nấu đậu hũ rất công phu, trước tiên má chọn hạt đậu nành đều đặn không sứt mẻ xay mịn, cho đến ngâm đậu nành theo tỉ lệ riêng, chỉ cần sơ suất một công đoạn nhỏ thì đậu hũ không thể kết dính, bỏ đi liền. Bí quyết làm đậu hũ thơm ngon chính là tỉ lệ hợp lý giữa đậu nành xay và nước nấu, chính xác bao nhiêu tùy kinh nghiệm mỗi người. Cuối cùng má lọc kỹ trong vải bọc đem nấu tạo ra một khối đậu hũ bồng bềnh xúng xính trong nồi, đạt tiêu chuẩn ở mức dịu kỳ.   

Gánh đằng trước là chiếc tủ chữ nhật gồm ba từng, từng thứ nhất để chén muỗng, từng thứ hai để tô nước đường tán, những trái chanh và dao cắt, từng thứ ba để thau nước rửa chén, giẻ lau. Gánh đằng sau là chum đậu hũ có nắp đậy kín giữ cho đậu hũ luôn nóng hổi. Má bán lâu dần thành thói quen, có hồi có người kêu gánh đậu hũ vào nhà họ hoặc cho tụi nhỏ biết trước nên chúng ra đứng trước cổng chờ gánh đậu hũ tới, hớn hở như ngày tết. Nói thiệt, ăn một chén đậu hũ thanh mát đôi khi vẫn còn thấy thèm thuồng.

Nghĩ lại, gánh đậu hũ của má đã nuôi cả gia đình tôi sống an lạc trong thời kỳ tản cư giặc giả bấy giờ, nó trở thành ký ức lung linh gồm mồ hôi và sức lực của má tôi./.