(Đọc tập thơ TRỞ VỀ của tác giả Quảng Huệ)

Đại đức Thích Quảng Huệ đi vào con đường đạo pháp hơn 35 năm, vị tu sĩ khởi nguyện từ vô lượng kiếp và hội đủ nhân duyên ở chùa Kim Sơn thuộc làng Lựu Bảo, Hương Hồ, Thừa Thiên Huế (nay là Thành phố Huế) từ thập niên 1990. Vị sa môn có dáng vóc chân chất từ bước đi, lời nói, ánh mắt, nụ cười... một điều chắc chắn của hiện tướng chân chất đó là sự phát khởi từ tâm tánh của người nghệ sĩ điêu khắc Nguyễn Cường.

Từ ngôi chùa xưa mộc mạc trên ngọn đồi thuộc làng Lựu Bảo, Thích Quảng Huệ đã đi khắp nơi tầm sư học đạo, nào là thiền minh sát, mật tông, tịnh độ, chánh niệm tỉnh giác,... anh thọ giới sadi ở Đại Tùng Lâm, Bà Rịa Vũng Tàu và ngày một tinh tấn trên con đường tu học. Sau này Thích Quảng Huệ về Cố đô Huế và được trao chỉ trị sự ở ngôi chùa cổ Hà Trung, Phú Vang, Huế hơn 18 năm nay. Suốt thời gian dài ẩn thân một mình nơi ngôi chùa cổ của vị tổ khai sinh là thiền sư Nguyên Thiều; thỉnh thoảng anh du hí gặp gỡ bằng hữu chia sẻ chuyện đạo, chuyện đời.

Anh Nguyễn Cường sống bên bờ sông An Cựu suốt mấy mươi năm, nên tuổi thơ vị tu sĩ Quảng Huệ được gột rửa, tưới tẩm thường xuyên bởi gió nước mát lành, cùng tiếng lóc cóc đều đặn trên mạn thuyền vào mỗi sáng tinh mơ, tựa tiếng mõ gõ bờ u minh đã đánh thức tính Phật trong anh. Hơn nữa, truyền thống tu học từ gia đình anh đã góp phần thôi thúc dẫn đưa Nguyễn Cường đến với Phật pháp.

Nhớ một thời khi xã hội đang bao cấp trọn gói, anh Nguyễn Cường sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự bên nước Lào về, với dòng máu văn nghệ sẵn có, anh đã cất lên tiếng kèn harmonica, làm thơ, điêu khắc để rong chơi trong cõi hữu hạn cùng bằng hữu. Từ những cuộc du hí, anh gặp được các nhà thơ lão thành Phùng Quán, Tôn Phong, Giang Nam,... và những anh em văn nghệ cùng trang lứa. Có dạo vào cuối những năm 1980, anh chế tác đôi guốc mộc tặng nhà thơ Phùng Quán, hai người hẹn nhau thực hiện ý định hành phương Nam, bạn bè văn chương đưa tiễn anh ở ga Huế, nhà thơ Phùng Quán hỏi anh có hành trang cho chuyến đi không? Anh cười ngây ngô rồi đưa ra bộ đồ nghề đục đẽo... Kể ra như vậy, để biết nghiệp dĩ đeo bám một con người xuyên suốt hành trình gần nửa thế kỷ. Từ những câu thơ đầu tiên đọc cho nhau nghe bên những cuộc trà dư tửu hậu của tuổi đôi mươi cho đến cận kề tuổi thất thập, thơ vẫn đi theo một con người, cho dù nhà thơ Nguyễn Cường đã bước vào cửa Phật trở thành vị đại đức Thích Quảng Huệ.

Thơ là sự vận hành của thế giới tâm, sự va chạm của những đối tượng qua các giác quan, sau tiến trình của ý tưởng chu du khắp sáu nẻo, rồi nở bung những đóa hoa ngôn từ gửi đến cuộc đời chút hương chữ dặt dìu. Mỗi người có thi giới thơ riêng tựa như vóc dáng của họ, không ai giống ai. Thơ ngoài nghệ thuật ngôn từ, điều quan trọng là tứ thơ, là phát hiện, là khoảng riêng thao thức bên trong mỗi người. Còn làm thơ là còn rung động trước cuộc sống, có người rung động vì mọi người, vì xã hội, có người rung động vì một người, thời nay cũng có người không rung động nhưng vẫn làm thơ (kiểu như công nghệ AI) chỉ lắp ghép ngôn từ để theo phong trào kiếm chút danh, nhưng bên trong họ không hề có cảm xúc nào về vấn đề mà họ viết ra, đó là sự tự dối mình, dối người.

Tập thơ “Trở về” của tác giả Thích Quảng Huệ là những rung động chứa chan tình người, những trực cảm mạnh về đạo pháp, những cảm nghiệm riêng của một vị tu sĩ,... đã khiến người đọc nhận ra một gương mặt khác ẩn bên trong dáng vẻ chân thật, chất phác của hiện tướng Thích Quảng Huệ.

Chúng ta thử cùng bước vào thế giới thơ của tác giả, để nhận ra đích cuối của một đời người:

Quay về thôi cùng gió nói hộ lời cha ông

Giải thoát cho nhau là mở lớn cửa thiên đường

Về đi thôi quê hương là tịnh độ

Là cõi vô cùng sáng đẹp giữa lòng nhau.

 Với tác giả, một vị tu sĩ, người đã nhận ra quê hương là tịnh độ, là cõi vô cùng sáng đẹp, để giải thoát cho nhau,... khi đó cửa thiên đường sẽ rộng mở, niềm vui riêng chính là sự an lạc bên trong mỗi người. Rồi có những chợt ngộ để thấy mình chỉ là những vụn vỡ giữa cuộc vô thường:

Mười năm trở về chỉnh trang hình bóng cũ

Chợt gặp lại mình trong vụn vỡ thinh không

Chỉ có đôi mắt luôn soi chiếu quán sát mới cảm được sự vỡ vụn của thân tâm, đó chính là cái nhìn của chánh pháp, của người tỉnh giác chánh niệm. Và lời ta thán không chỉ cho riêng mình mà còn đến với cả loài cỏ bình dị:

Ôi diệu hữu mênh mông trong tầm tay nhỏ

Bình nguyên thuở nào hồn cỏ vẫn đùa vui

Như nhận ra nguyện ước tự thuở xa xưa, tác giả vừa là nhà thơ, vừa là tu sĩ đã hóa thân vào cánh chim bé bỏng để quay về quê cũ:

Con chim nhỏ quay đầu về chốn cũ

Kết lại dòng ước nguyện thuở xa xôi

Khi dòng lạc tâm hiện hữu trong bàn tay nhỏ, đại đức Thích Quảng Huệ dùng hình tượng “khăn tang” để nói về cuộc biệt ly, nhưng ở đây là viễn ly với những não nề, triền phược, để thể nhập vào vô thể nhiệm mầu:

Và quấn khăn tang chia biệt mọi não nề

Hãy chết đi thôi…

Chết đi những ảnh hình trọng trược

Để khai sinh cái vô thể đa màu

Và để nói về mình, về một gã thầy chùa chân quê trăm nổi, nhưng cũng an phận yên vui với cuộc thời và luôn ghi nhớ ơn xưa nghĩa cũ của người xưa, của tha nhân, của mẹ hiền:

Tôi gã thầy chùa nông nổi riêng mang

Mắc nợ trang kinh

Mắc nợ tha nhân

Mắc nợ tình yêu vô biên của mẹ

Cuộc trở về cũng chính là bước khởi hành, đi và về vận hành liên tục theo nhân duyên, khi vườn tri thức nở hoa trái tinh tấn, tỏa hương ban sơ của thuở ban đầu, của tâm rỗng lặng đón mọi cuộc hội ngộ, chia ly đổ về từ nghiệp đạo xa xưa... mỗi cuộc đến đi của lãng khách vào ngôi nhà không khép cửa, bởi gia chủ đã đánh rơi chìa khóa sở hữu để mở rộng buồng tim của dòng sông quê nhà, nơi nguồn nước mát lành đó chỉ còn cung trầm và sự an nhiên cùng âm ba của tiếng vọng vui đùa:

Xin mở rộng cửa buồng tim

Cho nguồn yêu thương xưa tràn chảy

Những cung trầm vang vọng thuở trào dâng

Xin được trở lại lội bơi an nhiên

Trên dòng sông ngất say ngày tuổi nhỏ

Hồn mênh mông đầy tiếng vọng vui đùa

Đọc tập thơ “Trở về” của đại đức Thích Quảng Huệ bên tách trà thoảng hương hoa sói góp nhặt từ ngôi chùa cổ Từ Hiếu, tôi chợt thấy những bước chân quy cố hương của hành giả trong hành trình trở về đối diện với tâm rỗng không mà dung chứa mọi sự, không mảy may dính mắc, niệm khởi như hạt mầm gieo trồng và thành tựu tức thời, nhân vừa hiện khởi đã thành quả đoạn diệt. Trở về ở đây, chính là về với bản tâm thanh tịnh, về với hồn quê xưa chân chất tình người, tình đạo, thõng tay thong dong sẻ chia cùng bằng hữu, cùng cuộc đời qua những tao phùng tri ngộ giữa thênh thang tháng ngày của thân tứ đại, của tâm từ bi trao nhau nụ cười an lạc... Kính mời quý chư vị độc giả bước vào cõi thơ của tác giả Quảng Huệ để cảm một hồn thơ mộc mạc chân quê như ánh mắt, nụ cười của vị sa môn giàu tình đạo, tình đời!