Nghệ sĩ thị giác Vũ Tú sinh ngày 20 tháng 2 năm 1987, tại thôn Ngọc Quan (còn gọi là làng Sen), xã Lâm Thao, tỉnh Bắc Ninh – một vùng quê nổi bật với truyền thống hiếu học và khoa bảng từ thời xa xưa được mệnh danh là “Làng Khôi nguyên xứ Bắc”. Chính từ mảnh đất hiền hòa ấy, dòng họ Vũ đã sinh ra nhiều người tài, được ghi dấu trong Quốc sử như Tể tướng – Quốc Tử Giám Tế tửu Vũ Miên, Tham đồng – Đề lĩnh tứ thành quân vụ Vũ Chiêu, Á tướng – Hình bộ hữu Thị lang Vũ Trinh, Hàn lâm viện Thị giảng Vũ Quyền, và nhiều nhân sĩ khác.

Là hậu duệ của Thủ khoa Nho học Việt Nam: danh nhân Vũ Miên, nghệ sĩ Vũ Tú thừa hưởng truyền thống hiếu học, đức tính khiêm nhường cùng ký ức văn hóa sâu đậm của dòng họ. Chính trong không khí của làng khoa bảng này, anh sớm bộc lộ khả năng học vấn vượt trội–được đánh giá là người có trí tuệ và hiểu biết, luôn được bạn bè và thầy cô trân trọng. Từ nhỏ, tên của nghệ sĩ Vũ Tú được nhiều lần có trên tạp chí Khoa học cho lứa tuổi phổ thông.

Khởi đầu là chàng sinh viên Đại học ngành Vật lý, Vũ Tú đã xuất sắc đạt danh hiệu Thủ khoa tốt nghiệp và giành nhiều giải thưởng Olympic cấp trường trong môn Toán và Vật lý. Hồi ký thời sinh viên cho thấy anh từng chinh phục thành công các kỳ thi như Toán sơ cấp, Giải tích, Đại số với điểm tuyệt đối, khẳng định được năng lực vượt trội từ rất sớm.

Một trang báo vinh danh Thủ khoa hiện đại Vũ Tú như tấm gương ngời sáng

Tuy nhiên, sâu thẳm niềm đam mê nghệ thuật đã gọi mời anh đi theo con đường của sáng tạo và thẩm mỹ. Bỏ lại giảng đường, anh quyết định rẽ hướng sang nghệ thuật thị giác–cụ thể là điêu khắc đá–một lĩnh vực đòi hỏi sự tinh tế và kiên nhẫn tuyệt đối. Tuy là một bước đột phá táo bạo, nhưng chính sự giao thoa giữa tư duy khoa học và cảm xúc nghệ thuật đã tạo nên phong cách độc đáo riêng cho anh, khiến nhiều người gọi anh là “hoa Trạng nguyên trong giới điêu khắc”. Anh điêu khắc nhiều thể loại, nhưng đặc biệt là tham gia điêu khắc nhiều các hình tượng Phật giáo; anh khắc rất chú ý đến hảo tướng các nhân vật, tạp chí Chánh pháp (ấn bản số 165) đã ghi nhận: “Thủ khoa hiện đại Vũ Tú là tinh hoa trí tuệ đồng hành cùng Phật giáo”.

Không chịu bó hẹp trong bất kỳ vùng tác nghiệp nào, Vũ Tú đã rong ruổi học hỏi và làm việc tại nhiều môi trường nghệ thuật: từ Đại học Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh bên bờ sông Sài Gòn, đến Đại học Nghệ thuật Huế, rồi là làng đá Non Nước – Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng), nơi truyền thống điêu khắc đá hội tụ.

Một trong những khoảnh khắc khắc sâu trong hành trình ấy là lần đầu tiên anh đặt chân đến Đà Nẵng vào một chiều cuối hạ, khi nắng trải dài trên sông Hàn. Cái cảm giác bình dị, thân thuộc ấy đã khiến anh cảm nhận được mối liên kết đặc biệt với vùng đất. Những chuyến dạo phố, âm vang tiếng chuông chùa, tiếng sóng biển và nét giản dị trong cách sống của người dân nơi đây đã trở thành nền tảng cảm hứng để khởi sinh các ý tưởng nghệ thuật của anh.

Vũ Tú là một trí thức hiện đại có sự giao thoa của tinh hoa văn hoá Đông – Tây, với niềm tin sâu sắc rằng “trong khối đá có một thiên thần” (như Michelangelo từng nói), Vũ Tú không chỉ đẽo tạc hình thức mà còn khai mở linh hồn của đá. Anh thường sáng tác trực tiếp trên khối đá thô, không cần mẫu, với sự tinh tế khiến từng tác phẩm có hồn sống riêng, từ chậu bonsai, hồ nước, tượng Phật, đến bàn thờ Thiên Chúa...

Tác phẩm nổi bật như “Thiếu nữ với đại dương” thể hiện sự hòa quyện giữa thiên nhiên và con người, vừa mềm mại vừa đầy nội lực, vừa huyền ảo vừa gần gũi. Những tác phẩm đề tài Phật giáo của anh được tỉ mỉ chau chuốt từng chi tiết, không chỉ tạo hình mà còn khơi mở giá trị văn hóa sâu sắc.

Chân dung Thủ khoa hiện đại, Nghệ sĩ thị giác Vũ Tú

Hơn nữa, quá trình sáng tác của anh không chỉ mang tính thủ công truyền thống mà còn được thúc đẩy bởi tri thức khoa học – toán học, vật lý, mỹ thuật hiện đại – vì vậy tác phẩm mang tính chính xác đến từng chi tiết, cân bằng hình học hài hòa, chiều sâu không gian rõ ràng.

Dù anh hiện đang công tác tại miền Nam (Sài Gòn), miền đất Đà Nẵng vẫn luôn hiện hữu trong trái tim và sáng tạo của Vũ Tú. Anh từng chia sẻ: “Tôi nợ mảnh đất này một ân tình… mỗi tác phẩm đẹp tôi làm ra chính là cách tri ân”. Tại làng đá Non Nước – Ngũ Hành Sơn, nơi hội tụ nghệ nhân và đá cẩm thạch, anh như tìm thấy tâm hồn đồng điệu với nghề tạc đá truyền thống.

Một tác phẩm kiến trúc đá cẩm thạch phải hài hoà, đẹp và có chiều sâu

Sức bền bỉ và kiên nhẫn trong tâm hồn miền Trung được hun đúc qua những ngày nắng gió–mỗi nhát đục là lời đối thoại giữa con người và thiên nhiên, giữa lao động và nghệ thuật.

Với những thành tựu và tâm huyết, Thủ khoa hiện đại Vũ Tú được nhiều tạp chí và trang văn hóa xếp vào danh mục “Người Việt ưu tú”, và được ghi nhận là nghệ sĩ điêu khắc có trình độ văn hóa cao nhất trong giới, là Khôi nguyên giới nghệ thuật, là một đoá hoa sen trắng tinh khôi trong nghệ thuật Phật giáo.

Không chỉ là người nghệ sĩ tài năng, anh là nghệ sĩ lãng mạn với trí tuệ, văn hóa và triết lý quyện hòa. Các tác phẩm mà anh tạo ra đã góp phần làm giàu thêm kho tàng nghệ thuật, mở ra hướng tiếp cận hiện đại cho điêu khắc truyền thống Việt Nam.

Anh từng chia sẻ: “Tôi chỉ mong người xem đứng trước tác phẩm của mình, cảm nhận được một điều gì đó – có thể là bình yên, hoài niệm hoặc xúc động… vậy là đủ”. Câu nói ấy không chỉ thể hiện khiêm nhường, mà còn là tinh thần nghệ sĩ chân thành – sáng tạo cho người xem, chứ không vì tên tuổi.

Giới nghệ sĩ vẫn yêu thương và mến phục mà gọi Thủ khoa hiện đại Vũ Tú là “người khắc đá bằng trái tim”, “Hoa Trạng nguyên của giới điêu khắc”, “Khôi nguyên giới nghệ thuật” – những mỹ danh như lời khẳng định về tài năng và tâm hồn anh.

Với tấm lòng trọng nể, tin yêu đối với nghệ sĩ Vũ Tú, đã có nhà thơ nổi tiếng viết tặng bài thơ nói về quê hương và con người của anh như sau:

VŨ TÚ: KHÔI NGUYÊN GIỚI NGHỆ THUẬT

Miền Kinh Bắc vang danh đất Trạng

Ngọc Quan là thắng địa, danh hương:

Phong tàng, thủy nhiễu cát tường

Nơi đây duy nhất tên “Làng Khôi nguyên”.

Dòng họ Vũ rạng ngời hương lửa

Gốc tiên hiền, rạng rỡ thanh vân

Hiền nhân xuất hiện bao lần

Tài năng - Phẩm hạnh; công huân lẫy lừng.

Từ chốn ấy, Vũ Tú khôn lớn

Dáng hiền lương, khí phách cao vời

Tạc hồn đá đến ngàn đời

Mỗi hình mỗi khối sáng ngời thời gian.

Bàn tay khắc đẹp như giấc mộng

Mắt trầm tư biến đá thành thơ

Gió về theo ánh trăng mơ

Sáng ngời vân đá xưa giờ không phai.

Anh đâu chỉ làm nên tượng đá

Mà đắp xây linh khí nước non

Gửi vào tình cảm sắt son

Hồn dân tộc Việt vẫn còn nơi đây.

Khôi nguyên ấy mãi còn danh hiệu

Danh lưu truyền giữa đá và mây

Khó khăn chẳng thể lung lay

Anh tài xứ Bắc, đong đầy niềm tin.

Ơn cha mẹ, nghĩa tình quê cũ

Biết bao người tin tưởng trông mong

Cao xanh chứng giám tấm lòng

Khôi nguyên Nghệ thuật – sáng trong muôn đời.

Giáo sư, Anh hùng lao động Vũ Khiêu đã tự tay đề tặng đôi câu đối nói về dòng họ của Nghệ sĩ, Thủ khoa Vũ Tú ở thôn Ngọc Quan:

Mộ Trạch dựng cơ đồ biết mấy công lao từ thuở trước

Ngọc Quan xây sự nghiệp còn nhiều phúc lộc mãi mai sau.

Từ làng Sen (tỉnh Bắc Ninh) với truyền thống hiếu học đến con đường điêu khắc chuyên nghiệp, từ thủ khoa ngành khoa học đến nghệ sĩ thị giác điêu khắc đá–Vũ Tú không chỉ đặt dấu ấn bằng tài năng mà bằng cả sự cống hiến nội tâm, bằng tri thức lẫn cảm xúc, bằng quá trình tự học đầy kiên nhẫn và bất khuất.

Anh là biểu tượng sinh động cho thế hệ trẻ biết dấn thân, biết trân trọng di sản văn hóa dân tộc, biết hòa quyện hiện đại và truyền thống, giữa khoa học và nghệ thuật. Mỗi tác phẩm của anh không chỉ là nghệ thuật thị giác, mà còn là lời tri ân quê hương, dòng họ, văn hóa và một hành trình sống với đam mê và nhiệt huyết. Nhiều tạp chí văn hoá cũng đánh giá Nghệ sĩ thị giác, Thủ khoa Vũ Tú là gương sáng cho các thế hệ đến mai sau.