Về đến nhà, Đoan nói với mẹ :

   _ Mẹ cứ thay áo rồi nghỉ ngơi ạ, bố của bạn Phúc sẽ chở nó về nên con cũng không phải đi đón em. Con làm cà phê cho mẹ bây giờ.

    _ Tối rồi, con pha cho mẹ loãng thôi nhé!

    _ Vâng con biết, con để mẹ thêm nước nóng tùy ý.

    Rồi Đoan nhanh nhẹn vào bếp đun nước sôi, mang ra phòng khách phin cà phê cùng phích nước nóng, lọ đường;  để tất cả trên bàn thấp, tìm bao thuốc lá và bao diêm, cái gạt tàn cũ bằng sứ màu xanh ngọc từ ngày xa xưa còn bố, để sẵn cho mẹ. Niềm vui nhỏ riêng tư của mẹ Đoan lúc rảnh rỗi dạo sau này chỉ có thế. Tâm tư bất an và đời sống cơ cực từ dạo nào khiến mẹ bỏ hẳn đàn, âm thanh tiếng nhạc hạnh phúc đã quá xa xăm, nhưng chiếc piano nằm thu gọn trong một góc vẫn như thông cảm và kiên nhẫn đợi chờ, và Đoan tin rằng cõi hồn độ lượng của âm nhạc ngàn đời chung thủy vẫn sẽ đáp lại tình người … Phần Đoan, dù mong ước được học đàn nhưng năm tháng xưa mẹ quá cực nhọc, căng thẳng đến không thể dạy con, tuy lòng nuối tiếc mà đành chấp nhận. Học bên ngoài thì lại thêm một món tiền, thêm một nỗi khó khăn cho gia đình. Thời gian qua nhanh, giờ đây Đoan không còn hứng thú khi mẹ khuyến khích.

    Lòng Đoan xót xa vào những lúc mẹ ngồi một mình suy nghĩ và hút thuốc trong yên lặng. Khi đời sống thực tại dù bình ổn nhưng chẳng có gì vui cho tâm tư người đàn bà nửa đời dang dở, tương lai là dấu hỏi với những băn khoăn dự định cho con cái, mẹ nhìn về dĩ vãng, hồi tưởng những phút giây hạnh phúc xa xưa, gợi lại nguồn xúc cảm trong hoàn toàn cô đơn và chấp nhận nỗi cô đơn của đời mình, không than thở, không biểu lộ; hoặc có thể thân quen đến yêu thích và cần nó để nghiền ngẫm trong yên ổn.

   Im lìm rút vào phòng, Đoan thay quần áo, mặc bộ đồ bằng hàng nỉ màu trắng ngà có những đốm hoa tím xinh xinh mà Luân rất thích, khoác thêm áo len vì trong nhà hơi lạnh vào buổi tối, rồi lấy tự điển và quyển truyện tiếng Pháp cùng giấy bút ra, ngồi vào bàn bắt đầu thử chăm chú đọc và dịch một đoạn văn ngắn … Nhíu mày bực bội, tay bóp trán, cô gái than thầm sao lại nhiều từ ngữ khó thế này? Và rối mắt nhức đầu vì rừng chữ trong tự điển.

     Thầm biết lúc này không thể tập trung, Đoan thở nhẹ ra, gấp sách vở lại, chống tay lên cằm mơ màng nhìn khung ảnh đặt trên bàn. Đó là tấm ảnh của bố mẹ mình ngày nào rất trẻ, lúc mới yêu nhau, hai người tươi cười, hạnh phúc, mẹ nép trong vòng tay che chở yêu thương của bố … Đoan chợt thấy rưng rưng trong lòng, nỗi đau thiếu hụt mất mát lại xâm chiếm, rồi nhìn lên tường nơi có ảnh Chúa, thầm nghĩ đến Kinh chiều và vội làm dấu thánh giá, thì thầm đọc nhỏ, nghe lòng nguôi khuây, bớt cơn rối trí.

    Rồi đứng lên, đến bên cửa sổ nhìn ra vườn nhưng tiếng gió bên ngoài làm lá cành xao xác khiến Đoan có cảm giác tối nay trời rất lạnh, lại xốn xang, và nghĩ đến mẹ, Đoan rón rén trở lại phòng khách, bước chân nhẹ như bước chân mèo, dừng lại, thấy mẹ im lìm trong khói thuốc ảo mờ dần tan loãng, bóng tối đã tràn lan vào không gian từ bao giờ.

   _  Đoan ra đây ngồi nói chuyện với mẹ nào! Làm gì mà thập thò thế con?

    Đoan tươi nét mặt, vội bật đèn rồi đến ngồi xuống cạnh mẹ, lòng khắc khoải, cảm thấy lại muốn nói chuyện của mình nhưng không biết phải đề cập thế nào, tay kéo bình hoa Cẩm Chướng trên bàn thấp để sắp xếp lại và ngắt đi những chiếc lá úa. Mẹ mỉm cười, ôn tồn hỏi :

   _ Con bị xáo trộn phải không? Mẹ cảm thấy thế. Cũng như lúc tinh thần mẹ không ổn, con cũng cảm nhận được ngay.

     Đoan ngẩng nhìn mẹ, giọng nói trong trẻo :

    _ Tại sao hai mẹ con lại đồng cảm đến thế hở mẹ?

    _Vì con đã được bú mẹ cho đến lúc lên bốn tuổi. Ít người biết được rằng đứa trẻ càng bú mẹ lâu dài, nó càng như được hình thành từ tâm hồn của người mẹ, và đời của người ta như thế nào là tùy thuộc vào thời gian được bú mẹ lâu hay không.

      Đoan cảm động, nghĩ ngợi rồi nói nhỏ :

  _ Sữa mẹ là máu của mẹ cơ mà! Vậy thì con hút bao nhiêu máu của mẹ đấy nhỉ? Hèn chi con có sức khoẻ, ít đau ốm trong khi mẹ cứ gầy mãi.

   _ Vì sau đó mẹ có thai em Phúc chứ nếu không chắc con còn tiếp tục bú đấy!

  _ Tội nghiệp mẹ quá! Con ngu thật! Đáng lẽ con phải ngừng bú sớm hơn.

  _ Cũng vì mẹ muốn và cảm thấy vui, nhờ thế con rất dễ nuôi ít đau ốm, bú xong rồi ngủ ngoan bất cứ lúc nào.

     Đoan mỉm cười sung sướng nghĩ đến tuổi thơ trong sáng ngọt ngào nhưng rồi mây đen đã kéo về khung trời đó từ ngày bố ra đi. Mẹ cũng có cùng ý tưởng. Không gian bỗng như chùng xuống … Đoan nhìn mẹ sau một lúc lâu im lặng, đan những ngón tay vào nhau, giọng nhỏ nhẹ :

    _ Mẹ à, mẹ đừng suy nghĩ quá về việc con nói hồi nãy.

   Mẹ im lặng một lúc rồi thở ra nhè nhẹ, nhìn vào mắt Đoan :

   _ Con không đồng ý với quyết định của mẹ trong quá khứ, mẹ biết ... Mẹ không muốn giữa hai mẹ con mình có điều lấn cấn nên đã luôn muốn mình nói chuyện nhưng rồi cứ bận bịu mà thời gian nhanh như tên bắn.

    Lắc đầu, thầm biết điều mà hai mẹ con đề cập đến lúc này sẽ khơi nguồn nước mắt, nhưng đã luôn bị dằn vặt và muốn tìm hiểu thêm về tâm trạng mẹ từ rất lâu. Đoan cố làm vẻ tự nhiên, nói ngập ngừng :

   _ Con không dám nói gì bởi mẹ rất cực với chúng con từ bao nhiêu năm nay.

   _ Mẹ biết, mẹ biết là con bị suy nghĩ nhiều lắm về chuyện  bố mẹ và nhất là lúc bố con mất trong tình cảnh đó.

   Giọng mẹ bình tĩnh, Đoan nén một hơi thở mạnh, nói rất nhỏ :

   _ Vâng đúng ạ, nhưng con không hề dám có ý trách gì mẹ vì mẹ quá khổ cực. Ngày ấy, giá lớn hơn một chút chắc con sẽ giúp mẹ được nhiều hơn.

    Mẹ  dụi tắt điếu thuốc, thở dài :

   _ Con ở vào vị trí mẹ thì mới hiểu được tâm tình của mẹ, dù sao chăng nữa, chuyện đã xong, tuy thế, lương tâm mẹ cắn rứt nhiều, nhưng … đã suy đi nghĩ lại, từ sự cắn rứt ân hận đó mẹ đã có được một quan điểm khác.

    Đoan im lặng một lúc rồi âu yếm nhìn mẹ, nhẹ nhàng :

  _Vâng con cũng nghĩ thế, tuy không hoàn toàn thấu đáo tâm trạng mẹ nhưng con cảm được nhiều lắm. Nhưng điều con thấy rõ hơn hết là mẹ đã vượt qua mọi thử thách trong một thời gian rất dài, nghị lực của mẹ là vô biên, người ta nhìn vóc dáng yếu đuối của mẹ không thể biết là mẹ can đảm vô cùng.

     Bóng tối tràn vào mắt, giọng nói của mẹ thật xa vời :

   _ Có những lúc, mẹ đã muốn gục ngã, không phải thể xác cực nhọc mà tinh thần quá suy sụp, nhưng rồi mỗi lần con khoe điểm, học giỏi nhất lớp, con chăm lo cho em Phúc, hai chị em thương yêu nhau, đó là điều đã cho mẹ thêm can đảm và sức sống. Thế rồi ngày qua ngày, tụi con lớn nhanh, mọi điều cũng dần ổn, lòng mẹ cũng nguôi ngoai. Có những lúc, mẹ tưởng đời mình chỉ là ác mộng, nhưng thật ra là cơn ác mộng hòa lẫn với cả những giấc mơ đẹp ngày nào.

   Cúi đầu rồi ngẩng lên nhìn vào khoảng không, mẹ lại đang lặng lờ chìm xuống. Đoan thì thào :

   _ Nhưng con biết, bây giờ, hiện tại này, mẹ vẫn buồn.

     Mẹ  nhìn  Đoan, nói chậm, vẻ như bình thản :

  _ Những biến cố quá trầm trọng của đời sống luôn tác động rất sâu sắc và lâu dài về mặt tâm lý. Sau cùng, hạnh phúc của mẹ là hai con mà thôi, hai con là nguồn an ủi và cho mẹ lẽ sống, đó là điều quan trọng. Mẹ đã tìm lại được quân bình nhưng nỗi buồn thì sẽ còn mãi đó, không bao giờ hoàn toàn hết được chỉ vì nó đến từ một bi kịch của đời người đàn bà. Mẹ nghĩ rằng hơn ai hết con biết rõ điều này.

    Đoan bàng hoàng ngẩn người, ấp úng :

   _ Sao hở mẹ? Con biết?

     Mẹ  im lặng một phút trước khi nói.

  _ Chỉ vì con là nạn nhân đồng thời cũng là nhân chứng của  chuyện gia đình. Em Phúc còn bé không biết gì lắm. Nó ra đời, không biết bố là ai, đến lúc bố trở về, lên sáu tuổi cũng chưa cảm nhận được gì nhiều. Hơn nữa, con lại là con gái, và nhạy cảm giống mẹ, con đã khổ và chịu đựng như mẹ, nhưng con đã phải chứng kiến phút cuối cùng của bi kịch với tâm trạng hoàn toàn khác tâm trạng của  mẹ.

   Đoan lặng người. Giây phút đó đã để lại một vết đen lớn trong hồn vẫn chưa hề phai nhạt, nỗi khổ còn giằng xé cho đến bao giờ? Cơn giằng xé ghê rợn khi Đoan cảm được nỗi đớn đau của cả hai người lúc đó và cho đến nay vẫn cùng cảm giác mỗi khi nhớ lại.

   _ Mình uống tí trà cho ấm người, con muốn không?

    Mẹ chợt  hỏi, Đoan giật mình, nói máy móc :

   _ Vâng ạ, trời lạnh thật, con đi pha ngay đây.

   _Để mẹ làm! Sẵn trà trong ấm rồi, mẹ chỉ đun thêm nước sôi.

   Mẹ vội đứng lên đi về phía bếp, như muốn có chút khoảng cách và thời gian để trấn tĩnh. Đoan biết từ bao giờ mẹ vẫn cố kìm hãm cảm xúc trước mặt con cái để chỉ khóc thầm, để sống lặng lẽ với những suy tư.

   Một lần, cách đây vài tuần, lúc mẹ vắng mặt, Đoan vào phòng mẹ tìm hộp kim chỉ, tình cờ thấy trên bàn trang điểm có một quyển sổ bìa dày cứng màu tím đẹp mơ mộng, được gìn giữ trân quý với tất cả yêu thương, trông đến rung động cõi hồn, có vẻ như đã vương màu thời gian nhưng vẫn còn ấp ủ nguyên vẹn nỗi niềm sâu kín của cuộc tình duy nhất, từ khởi điểm cho đến thiên thu.

   Nhật ký của mẹ? Thơ? Không thể ngăn nổi cơn tò mò dâng cao trong lòng, Đoan lưỡng lự rồi cầm lên và mở ra đọc.

    Những trang giấy màu Lilas nên thơ và mịn màng nhung lụa như tuổi mộng. Phần đầu tiên là những bài thơ và lời lẽ đẹp và lãng mạn mẹ đã làm từ ngày bắt đầu quen và yêu bố, sau đó là những trang viết trong thời gian họ đã lấy nhau, rồi tìm mua căn biệt thự xinh đẹp này, cuộc sống đầy đủ hạnh phúc với đứa con gái đầu lòng mạnh khỏe xinh tươi. Sau đó là một đoạn khá dài đầy ưu tư khắc khoải, viết trong thời gian bố bắt đầu có những thay đổi, mẹ bắt đầu có thai em Phúc, tư tưởng của mẹ bi quan, lo buồn; rồi như một cú sốc trời giáng làm mẹ quỵ ngã, trái tim vỡ tan khi biết bố có cô nhân tình thứ nhất, thái độ lạnh nhạt của người đàn ông bắt đầu xem hiện hữu người đàn bà mình từng yêu dấu giờ đây như một chiếc bóng nhạt mờ …

    Thì ra người đàn ông khi yêu, có thể đã thành thật trong một lúc nào đó, và qua đi những giờ phút mê say, họ lại thấy cần thiết những gì mới mẻ khác có thể tái tạo mạch sống cho bản thân họ. Rồi người đàn ông ra đi với nhân tình thứ hai. Sau đó là một thời gian rất dài trống rỗng không có chữ nào; lúc cuộc đời thật sự đứt đoạn, gãy lìa, như thể người đàn bà đang âm thầm một mình lao đao băng qua sa mạc hoang vu khô hạn với cõi hồn đầy thương tích, cưu mang số kiếp, thân phận cô độc đối phó với thử thách của định mệnh bằng hai cánh tay yếu ớt, nhiều lúc muốn đầu hàng, quỵ xuống mà không thể buông xuôi …

   Rồi chỉ vài trang viết sau khi bố đã mất, những giòng chữ diễn tả nguồn đớn đau tuyệt vọng và đen tối tưởng không còn lối thoát ...

   Và cuối cùng, nhiều trang đã được bắt đầu lại từ một năm nay, với cái nhìn thoáng và vẻ lạc quan, mẹ ước mong được trút bỏ muộn phiền, những ý tưởng hướng thiện, tin tưởng vào tương lai, và như khát vọng được thở lại nhịp sống yên bình hạnh phúc.

   Rồi Đoan như ngừng thở, nghẹn ngào đọc đi đọc lại những dòng chữ diễn tả nỗi buồn khổ sâu xa trong hối tiếc ân hận về những ngày cuối cùng của đời bố và chuyện mẹ đã cương quyết đã không thứ lỗi cho bố. Nhưng điều làm Đoan sửng sốt bàng hoàng nhất là qua những trang viết đó, Đoan hiểu thêm được rằng mẹ vẫn yêu, yêu một cách đau đớn ê chề người đàn ông đã làm khổ mình tận cùng, như một vết chàm in đậm trong hồn, mà mọi biến cố cũng như thời gian, cho đến nay đành bất lực. Chỉ vì bản chất tốt đẹp của con người vẫn là điều có thật và bền vững mà không gì có thể phá hủy, ngay cả thái độ sống hoàn toàn tệ hại một thời gian của người đàn ông. Tội lỗi xấu xa mà con người không tránh khỏi chỉ là sự lầm đường lạc lối. Cái xấu trong một lúc nào, một thời gian ngắn hay dài dù sao cũng chỉ là hiện tượng.

     Có lúc, mẹ ân hận hối tiếc đã rời xa Chúa, đã không đặt trọn vẹn niềm tin vào Chúa thay vì dâng trọn trái tim, tâm hồn, thể xác cho người đàn ông tầm thường thuộc về cõi nhân sinh.

    Một khi đã yêu, người đàn bà không thể thôi không yêu nữa bằng cách này cách nọ hay vì lý do nào hay nguyên nhân kia. It ra, đó là sự chung thủy tuyệt đối với tình yêu của mình, cho chính mình.

     Đoan chết lặng, thẫn thờ, nước mắt tuôn rơi, tim nát vụn, vội gấp lại quyển sổ, đặt nó vào chỗ cũ rồi chạy nhanh ra vườn, buông mình ngồi xuống bãi cỏ, dưới gốc cây Anh Đào, chìm vào suy tưởng, cảm thấy dù hiểu tâm tư của mẹ, mình sẽ không bao giờ hiểu thấu được về tình yêu cũng như hạnh phúc và nỗi khổ của nhân loại cũng như mỗi sự thể và mỗi hoàn cảnh đau khổ lại khác xa nhau? Từ năm Đoan mười hai tuổi, bố lếch thếch trở về, cô bé đã chứng kiến mọi điều cho đến lúc ông mất, nhưng tâm tư não nuột bi đát của mẹ thì Đoan chỉ đoán và cảm được một phần …

    Trong cơn khủng hoảng, bị chia trí đến nỗi quên bẵng cái hẹn đi xi nê chiều hôm đó cho đến lúc Luân xuất hiện đứng đợi ở cổng, Đoan chợt nhớ, hốt hoảng bật dậy chạy vào nhà rửa mặt rồi thay áo. Luân đã nhìn thấy ngay đôi mắt còn đỏ hoe cũng như nét tư lự của bạn và hỏi thăm nhưng Đoan chỉ trả lời rằng vấn đề riêng không đáng kể, Luân không tin lắm nhưng không tiện hỏi thêm. Và Đoan đã hoang mang đến chẳng hiểu gì về phim cùng xem hôm ấy.

(Còn tiếp)