(Không chỉ là một bài viết về Giáng Sinh ở Hà Lan, mà là một cuộc đi từ ánh đèn ngoài phố vào ánh sáng bên trong con người. Tác giả bắt đầu bằng những khu chợ, ly rượu nóng, mưa mùa đông rất Hà Lan, để rồi kết lại bằng một suy tư chín chắn: trong một thế giới đầy bất ổn, ánh sáng không còn là vật trang trí, mà là một lựa chọn sống. Văn phong nhẹ, giàu hình ảnh, không phô trương cảm xúc, và đặc biệt thuyết phục ở đoạn cuối – nơi Giáng Sinh được trả về đúng ý nghĩa sâu xa nhất: khả năng không để mình tắt đi.

NT)

Thông thường, Giáng Sinh gợi ta nhắc đến tình yêu thương, sự gắn kết, hòa bình, sẻ chia và hy vọng. Người ta nói về những món quà đẹp nhất không thể gói lại, về việc Giáng Sinh bắt đầu từ sự sẻ chia. Đó là mùa của sum họp, của việc quan tâm đến nhau, của ánh sáng được thắp lên giữa những ngày tối, thường đi cùng những suy ngẫm về một năm đã qua và những lời chúc cho năm mới an lành, nhiều ý nghĩa.

Tháng Mười Hai, Hà Lan dường như trở nên nhẹ nhõm và êm ái hơn. Khi các khu phố bắt đầu rực lên ánh sáng của những bóng đèn nhỏ li ti, khi những cây cầu cong cong soi bóng xuống mặt kênh lấp lánh, ta có cảm giác như cả đất nước đang mỉm cười chào đón mùa Giáng Sinh.

Chợ Giáng Sinh vốn có nguồn gốc từ Đức (Weihnachtsmarkt), hình thành từ những khu chợ trung cổ trong Mùa Vọng, nơi người ta tích trữ thực phẩm và hàng hóa cho mùa lạnh. Hà Lan, với vị trí sát bên và chịu nhiều ảnh hưởng văn hóa, đã tiếp nhận truyền thống ấy nhưng dung hòa theo cách rất riêng biệt. Ý nghĩa cốt lõi vẫn là mang lại ánh sáng, sự ấm áp và niềm vui. Nhưng người Hà Lan thêm vào đó nét giản dị, ấm cúng — cái từ gezelligheid không thể lẫn vào đâu. Và giữa nụ cười mùa đông, những khu chợ Giáng Sinh hiện ra rực rỡ, ấm áp và đầy mê hoặc.

Đi dạo trong một khu chợ Giáng Sinh giống như bước vào một trang sách cổ tích mà tôi từng đọc trong những ngày đầu học tiếng Hà Lan. Những gian hàng gỗ nhỏ xinh xinh xếp thành hàng, ánh đèn vàng rơi xuống như những giọt mật, tiếng nhạc Giáng Sinh vang lên giữa khu phố đông người. Không khí vừa náo nhiệt vừa dịu dàng, như thể ai ai cũng đang cùng nhau nâng niu một cảm xúc chung — sự hân hoan lặng lẽ nhẹ nhàng dành cho mùa lễ.

Những ngày lạnh mà ấm ấy, đi vào chợ ta sẽ bắt gặp những đôi tình nhân nắm tay nhau, má hồng lên vì gió lạnh; những gia đình dắt theo những đứa trẻ, đôi mắt chúng sáng lên khi nhìn thấy cây thông Giáng Sinh rực rỡ sắc màu và những quả cầu thủy tinh lấp lánh; những nhóm bạn bè ngồi quanh bếp lửa, cười vang bên quán cà phê ngoài trời, tay ôm ly glühwein.

 Chỉ một ngụm rượu thơm mùi quế và đinh hương, cái ấm đã lan từ ngực lên cổ, xuống tận đầu ngón tay — như thể có ai đó vừa đặt vào lòng ta một đốm lửa nhỏ. Giữa phố thị xôn xao, bỗng thấy mình không còn là kẻ lữ khách cô độc.

Hà Lan có cách rất riêng để làm cho Giáng Sinh trở nên sống động và đáng nhớ. Ở Haarlem, ta có thể đi giữa một trong những khu chợ lớn nhất nước, nơi âm nhạc đường phố vang lên ở mỗi góc và mùi bánh stroopwafel nóng quyện với hương thông khiến ai cũng muốn dừng chân lâu thêm chút nữa. Ở Maastricht, vòng đu quay sáng rực đưa ta lên cao để nhìn toàn cảnh thành phố lung linh như một tấm thiệp Giáng Sinh sống động.

 Còn ở Valkenburg, chợ Giáng Sinh nằm sâu trong lòng những hang động đá vôi, tạo nên một không gian huyền ảo đến mức ta có cảm giác như đang bước xuống một thế giới khác — tĩnh lặng, ấm áp và đầy phép màu.

Dù ở đâu, những trải nghiệm ấy đều gặp nhau ở một điểm: cảm giác ấm áp lan từ bàn tay đến trái tim. Những món ăn truyền thống luôn hiện diện — oliebollen, poffertjes, stroopwafels, socola nóng… Cầm trên tay chiếc oliebollen vừa chiên xong, cắn một miếng, lớp đường bột tan nhẹ trên môi, ta chợt thấy mùa đông bớt khắc nghiệt hơn. Những quầy hàng thủ công bày bán vòng hoa, nến thơm, đồ gỗ nhỏ xinh — mỗi món đều mang theo câu chuyện và tâm hồn của người thợ gởi gắm vào đó. Đứng trước một quầy socola, nghe người bán say sưa kể về nguồn cacao, dù không quá thích, cuối cùng ta vẫn mua vài thanh, chỉ vì… chúng trông thật vui mắt.

Rồi khi trời bất chợt đổ xuống những hạt mưa nhỏ — cái mưa rất Hà Lan — ta lại thấy mình yêu khoảnh khắc này hơn. Bởi chính trong cái lạnh âm ẩm ấy, ánh sáng của chợ Giáng Sinh càng trở nên ấm, và con người dường như cũng xích lại gần nhau thêm một chút.

Giáng Sinh ở Hà Lan không ồn ào, không phô trương. Nó giống một lời mời rất nhẹ: hãy sống chậm lại, hãy để ánh sáng dẫn ta đi qua những ngày đông dài, và hãy để trái tim mình ấm lên từ những điều nho nhỏ. Khi rời khu chợ, tay vẫn còn ấm vì cốc socola nóng, ta nhận ra rằng mình vừa mang theo một chút phép màu — thứ phép màu chỉ xuất hiện khi Hà Lan bước vào mùa Giáng Sinh.

Nhưng năm nay, từ trước nhà đến từng nhánh cây ngoài phố đều được gắn đèn, khiến tôi có cảm giác như người ta trang trí nhiều hơn hẳn những năm trước; đi đâu cũng thấy ánh sáng. Có lẽ, trong một thế giới đang rung chuyển bởi những hỗn loạn, Giáng Sinh cần một thông điệp khác. Người ta thắp sáng không chỉ để yêu thương hay sẻ chia theo nghĩa quen thuộc, mà để có thêm dũng khí làm mới chính mình. Một mùa lễ không chỉ thắp sáng cây thông, mà còn thắp sáng lại những phần trong mỗi con người đã mệt mỏi, hoang mang hay chai lì trước biến động.

Giáng Sinh năm nay có lẽ là lời nhắc rằng hy vọng không phải thứ từ bầu trời rơi xuống, mà là điều ta chủ động dựng lên từng chút một: bằng sự sáng biết giữa những ngày căng thẳng, bằng việc chọn hiểu thay vì phán xét, bằng cách giữ cho trái tim mình không trở nên cằn cỗi trước tin dữ. Có lẽ món quà quý nhất lúc này không phải là điều không thể gói lại gởi đi, mà là thứ không thể bị dập tắt — khả năng của con người đứng dậy sau đổ nát, và vẫn tin rằng thế giới này đáng để mình góp vào đó một phần ánh sáng.

Dronten 15-2025