_ Hòa ơi!
Tiếng gọi lớn hãi hùng của Thi vang qua vách gỗ, Hòa đang làm toán bên phòng bên, giật mình, nhíu mày, khựng lại rồi hỏi to :
_ Chuyện gì đó Thi? Sao mà la dữ vậy?
_ Ghê quá! Ôi quá ghê Hòa ơi!
Giọng Thi run nghẹn trong cổ họng ...
Hôm nay, đi học về, Thi hơi bị sốt và mẹ phải cho ăn cháo. Thi thường bị viêm họng mỗi khi trời trở lạnh, sau đó, mẹ cho uống thuốc và bắt Thi vào giường, nó đã thiếp đi mỏi mệt trong giấc ngủ trưa kéo dài ...
Hoà xô ghế bật đứng lên chạy vội qua phòng em, thấy Thi đã ngồi dậy, mặt mũi bơ phờ, hai má đỏ ửng. Hòa hỏi dồn :
_ Gì vậy? Cái gì mà làm như trời sập vậy Thi?
_ Chú Huy!
_ Chú Huy ... rồi sao?
Hai mắt mở lớn, vẻ ngơ ngác, Thi lắp bắp :
_ Chú … chú Huy không chết … phải không Hòa?
Hòa đứng sững, há mồm, nhìn Thi trân trối … Nó phải trả lời thế nào cho câu hỏi hóc búa của đứa em?
Bầu không khí buổi trưa đặc lại, như dày thêm nặng thêm trên ngực, mồ hôi rịn trên trán bết tóc, Thi rùng mình ớn lạnh, nằm xuống, kéo tấm chăn mỏng lên tận cằm, thở mạnh, mắt mở to nhìn lên trần nhà, cố nhớ lại chi tiết của giấc mơ, nhưng tất cả đều nhạt nhòa, loáng thoáng nhớ có ánh sáng nào như chớp lửa đỏ kinh dị chợt lóe lên, tiếng nổ lớn sét vang trời giông bão, và nó chỉ còn thấy gương mặt chú Huy mờ ảo, cái nón sắt nặng lệch qua bên, tay buông rơi khẩu súng, đôi mắt sâu buồn thăm thẳm ... rồi ngã xuống, bất động. Thi mơ hồ nghe tiếng nói của chú thoảng như làn gió rằng sẽ không bao giờ về nữa …
Gượng dậy rồi lại nằm vật xuống, Thi mếu máo :
_ Sao Thi mơ thấy chú Huy chết? Dễ sợ quá! Mơ là thật phải không Hòa?
Tim nhói đau, trán rịn mồ hôi, toàn thân nóng bừng rồi lạnh toát; Hòa đang sống lại cảm giác lúc cả nhà nhận được tin chú Nam tử trận. Bần thần nghĩ ngợi, tuy không muốn tin vào những điều có tính mê tín, nó không khỏi hoang mang với tư tưởng ai rồi cũng phải chết, nhất là trong chiến tranh, những người lính càng có điều kiện để chết hơn là để sống nhưng đồng thời, nó không thể nói dối để trấn an đứa em nhỏ tội nghiệp.
Vào thời điểm đó, trẻ con bị giao động do những nhịp điệu khác thường thực tại cuộc sống và nhất là chúng bị hoang mang lo sợ từ người lớn. Ảnh hưởng về tâm lý như một chứng bệnh truyền nhiễm âm ỉ lây lan … Mỗi người lớn bị phân xẻ làm đôi, một nửa vẫn bôn ba cơm áo đời thường, nửa kia vướng mắc vào mạng lưới chiến tranh, cách này hay cách khác. Từng ngày, từng đêm. Mỗi giờ phút an yên mong manh của người dân thành thị là được trả giá bằng từng mạng người chiến sĩ nằm xuống ngoài mặt trận.
Trẻ con cũng bị chia đôi, có một mặt trưởng thành, già dặn sớm từ tác động thời cuộc, đồng thời, dù bất an, tâm hồn trong sáng vẫn cần được tồn tại một cách vô tư trong thiên đường nhỏ của riêng chúng.
Ngồi xuống mép giường để lấy bình tĩnh, những ngón tay xoắn vào nhau, Hòa nghĩ đến một giải thích nhưng lúc lâu sau vẫn không thể nói gì. Nhìn gương mặt bần thần của anh, Thi biết Hòa cũng khó tìm được câu trả lời hợp lý nhưng yên tâm với hiện diện của một người có thể tin tưởng, nó nhỏ giọng :
_ Nghĩ gì vậy Hòa?
Hòa hít sâu vào rồi thở mạnh ra, ngập ngừng :
_ Đừng nói với mẹ cái này nhe Thi!
_ Cái gì? Nói cái gì?
_ Thì chuyện Thi mơ thấy chú Huy … như vậy … đó!
_ Sao lại không được nói chớ?
Thi ngạc nhiên, Hòa nhanh trí phân tích một cách thực tế :
_ Nghe tao nè Thi, vì thứ nhất là Thi sẽ bị mẹ mắng là ẩu tả vô duyên, mơ mẩn chết chóc xui xẻo lắm, không tốt; thứ hai là thế nào mẹ cũng hoảng lên, nghĩ thêm ra và nhỡ mẹ nói với cô Lệ thì tội cho cô. Hiểu chưa?
Lại vùng ngồi dậy, hai tay bấu chặt vào mép chăn, Thi ngó Hòa lom lom một lúc rồi lắc đầu :
_ Mẹ không tin đâu, cô Lệ cũng không tin đâu! Cô sợ mà, cô đâu muốn chú Huy chết, chắc là mẹ với cô đều nghĩ là Thi mơ tầm bậy rồi.
Hòa khôn ngoan nói nhanh :
_ Thế thì nói làm gì khi cả hai người đều không tin chứ? Dẹp cho rồi!
Ngẫm nghĩ rồi Thi gật đầu :
_ Hòa nói đúng, mơ gì mà tùm lum ghê quá! Thôi Thi không nói với mẹ với cô Lệ đâu! Dẹp cho rồi!
_ Chắc đó nghe? Ngoéo đi!
Hòa làm mặt tươi tỉnh, đưa ngón tay trỏ móc vào ngón của Thi cũng vừa chìa ra, cảm thấy nhẹ nhõm ngay, chợt nhớ ra một điều vẫn thắc mắc mà chưa có dịp để hỏi anh.
_ Mai mốt Hòa có đi lính không? Hòa sẽ đi học trường oánh lộn đó không? Vỏ Bí Vỏ Bầu gì đó?
Hòa nhìn Thi, ánh mắt dò xét lo lắng, giống ánh mắt của mẹ; nhận thấy nó có vẻ như lớn hẳn, bỗng thương em vô cùng, trong thâm tâm, nó chỉ mong Thi đừng lớn vội. Hòa trấn an em gái :
_ Sắp hòa bình rồi, ai cho đi lính nữa mà đòi đi? Với lại, đâu phải muốn vào trường Võ Bị Liên Quân là dễ? Người ta cũng lựa chọn dữ lắm chớ, chắc thôi không nghĩ đến nữa. Nó khoát tay tuyên bố : Không đi lính là tốt nhất!
Thi nhíu mắt có vẻ nghi ngờ.
_ Thiệt không tía? Sắp hết oánh lộn rồi hả? Hết có người chết hả? Tía cũng đâu muốn ngoẻo vô duyên vậy ha?
Hòa gắt :
_ Ai thèm bịa đặt làm chi, hôm nọ bố nói chuyện với chú Huy, hai người cứ nhắc hoài hai tiếng “hòa bình” đó, tao nghe, tao hiểu hết!
Thi tin ngay, bố và chú Huy đã nói đến điều gì thì chắc sẽ phải là sự thật. Nhưng trong cuộc đối thoại của hai người lớn mà chú Huy tiết lộ một số điều bí mật về chuyến hành quân quan trọng sắp tới của chú, Hòa đã nghe lỏm được vô số từ ngữ khác, nghe thôi là đã cảm được mọi hung hiểm và đe dọa, mà nó chỉ hiểu một cách mập mờ … Việt Nam hóa chiến tranh, chiến dịch Hạ Lào, Tchepone, tác chiến chuyên nghiệp, phá hủy căn cứ yểm trợ … Hai chữ “hòa bình” thì từ lâu đã trở thành giấc mơ của toàn dân, không đơn thuần là từ ngữ, là tiếng kinh cầu vang vọng từ tâm can chưa át đi được tiếng bom đạn càng lúc càng mãnh liệt.
Thi bỗng che miệng cười rúc rích :
_ Hên cho tui được làm con gái hihi! Ông chê con gái vậy chứ tui ngon hơn ông à nha! Sức mấy tui phải đi lính!
Hòa lườm em :
_ Mày chỉ láu tôm láu cá vặt là giỏi.
Thi cãi ngay :
_ Chuyện này quan trọng, đâu phải chuyện vặt.
Không trả lời nữa, Hòa nghĩ đến việc khác, việc riêng, đó là cách tiến tới nói chuyện thân hơn với đứa con gái mà nó thích, lúc gần đây. Thi cũng ngẫm nghĩ rồi lại thắc mắc :
_ Vậy nếu không đi oánh lộn, Hòa sẽ làm gì?
Thừ người một lúc, Hòa thở nhẹ ra :
_ Thì chắc cũng tiếp tục lo học để làm cái nghề gì đó … chưa biết. Để xem, đâu có vội.
Cả hai rơi vào im lặng. Ánh nắng buổi trưa bên ngoài dường bớt gắt, những tàng lá xôn xao khi gió về …
_ Hòa làm bài xong chưa? Thi khỏe rồi. Gió mạnh kìa, mình lên đồi thả diều nhe!
Thi chợt vui vẻ đề nghị và Hòa giật mình thoát khỏi luồng suy nghĩ, muốn chiều em để nó không lo sợ nữa, đồng ý ngay, tối nay còn nhiều thời giờ làm cho xong bài toán … Nó cười tươi với lời hứa hẹn, muốn tiêu cho em gái số tiền túi tháng vừa qua được bố thưởng điểm cao.
_ Đi! Mình đi rồi lúc về qua phố mua bánh lạp xưởng với kẹo chuối rồi Chủ Nhật này sinh nhật Thi, mẹ làm bánh, tao sẽ mua cho một quyển truyện rồi dắt đi xi nê.
Thi vỗ tay reo to, vùng nhảy tót xuống giường.
Đồi xanh lộng gió, gió cười lơi lả trên những tàng lá thông xanh, hai đứa trẻ vui sướng với cánh diều dần lên cao trong khung trời bát ngát ắp đầy hy vọng. Thi đã quên cơn ác mộng.
Ba tuần lễ trôi qua từ hôm Huy trở về đơn vị, chiến tranh đang mang một gương mặt khác, trong căng thẳng tối đa, mọi người tập trung tìm hiểu những thông tin diễn biến về cuộc hành quân Hạ Lào quan trọng mà chàng đã không nói gì với Lệ và có thể chàng không biết ngày về phép sẽ trong bao lâu dù đó là cuộc hành quân có giới hạn trong thời gian và không gian.
Ông ngoại xuống nhà. (Anh em Hòa gọi “xuống nhà” cho gia đình ngoại là vì họ cư ngụ trên đồi cao phía sau con dốc vòng qua hồ Xuân Hương, nhà chúng thì ở dưới thấp hẳn, nơi lưng chừng thung lũng).
Tiếng giày tây của ông nện cồm cộp từ trên cổng, dáng ông cao lớn, khoác áo pardessus, đầu đội mũ feutre, điếu thuốc lá Président bên khóe miệng, tóc điểm sương, sóng mũi cao, ánh mắt sâu và sáng, vẻ tự tin, vững vàng. Ông đã về hưu, có tính cách đặc biệt của một công chức cao cấp ngạch Tây ngày trước, nhưng đồng thời cũng là bạn thân của Phó Quốc Chính thời sinh viên, ông từng ủng hộ, đóng góp cho Việt Nam Quốc Dân Đảng như ông đã kể cho Hòa nghe và tỏ lộ cho Hòa biết nỗi bất mãn về thời trước, thực dân Pháp ác với người dân nghèo ta như thế nào.
Từ cổng bước xuống, ông cất giọng sang sảng gọi Hòa và Thi. Hai anh em đang ở trong phòng khách, mẹ đi chợ chưa về, bố từ trong phòng lừng lững bước ra … Hai đứa đưa mắt nhìn nhau, sau khi vòng tay lễ phép chào ông, Hòa vội lẳng lặng rút về phòng nhưng hai tai vẫn vểnh lên nghe ngóng, tò mò hy vọng muốn biết thêm những chi tiết về một cục diện vẫn rối ren như mớ bòng bong. Nó biết rằng người lớn cũng thế, càng phân tích họ càng thêm bế tắc bởi những tin tức thâu thập được không bao giờ hoàn toàn là thực từ những chính kiến khác nhau, từ hệ thống truyền tin như đài phát thanh, báo chí đều có vẻ bóp méo thêm bớt ít nhiều.
Thi vội lẻn ra cửa bếp để chạy đến nhà Hạnh. Cả hai anh em đều đã quen với những cuộc tranh luận về thời cuộc của ông và bố, chúng không được hé môi, chỉ lắng nghe để hiểu … Và Thi vừa chán vừa sợ trong khi Hòa càng tò mò; nói chung, nó thấy bố có lý, nhưng cũng nhận định ông ngoại có phần đúng nhưng đúng và sai đều chỉ mang tính tương đối từ quan điểm và từ mọi góc nhìn.
Hai người đàn ông không bao giờ đồng ý về bất cứ điều nào liên hệ đến cuộc chiến và ai cũng tỏ ra hiểu biết tường tận tình thế. Bố với quan điểm tuyệt đối chống Cộng, ông với tính cách ôn hòa sẵn sàng chấp nhận sự trung lập và thường xuyên đổi ý theo tình hình chiến sự và chính trị, thường có tính khách quan trong phân tích, diễn giải rồi mới kết luận với ý kiến chủ quan.
Mỗi lần ông ngoại xuất hiện, Hòa và Thi có cảm giác chiến tranh bùng nổ ngay tại phòng khách khi họ dần lớn tiếng …
Lần cuối cùng, bố có vẻ thắng thế, đàn áp ông với lập luận không bao giờ có chuyện Mỹ để cho miền Nam “rơi vào tay Cộng Sản” và quân đội miền Nam đã chứng minh được sức chiến đấu qua trận Mậu Thân, đẩy lùi đối phương một cách hữu hiệu. Ông lắc đầu nguầy nguậy cho rằng dù thế, tình huống đang xoay chiều và Mỹ bắt đầu có thái độ muốn áp dụng chiến thuật khác sau trận Lam Sơn đang tiếp diễn và có mòi thảm bại của Việt Nam Cộng Hòa … Ông không ngớt lập đi lập lại rằng anh sẽ phải nhìn nhận một sự thật và tôi là người có lý bởi tôi có được thông tin mật nhưng nguồn đến từ đâu thì tôi không thể tiết lộ …
Tình hình căng thẳng hơn khi bố vẫn khăng khăng giữ ý, không ai nhường ai, và mẹ đã suýt khóc, phải tìm cách làm hạ nhiệt không khí lo dọn ngay bữa chiều mời ông dùng cơm nhưng ông dỗi, từ chối ở lại và dọa sẽ không thèm đặt chân xuống nhà này nữa.
Nhìn theo ông vùng vằng đi lên cổng trong tiếng càu nhàu bất mãn, bố xoa cằm cười ruồi nói với mẹ rồi ông lại tới nếu có thêm tin tức sốt dẻo muốn nói và sẽ đổi ý lần nữa vì ông không hề có lập trường vững chắc.
Quả y như rằng, chưa đầy một tuần thôi, hôm nay ông lại mò xuống để khẳng định những điều quan trọng làm thay đổi lớn trong tương lai gần và quả quyết chiến tranh sẽ phải chấm dứt một khi Mỹ đang có chương trình mới với chiến thuật dần rút quân đội ra khỏi miền Nam …
Hòa lắng nghe, phòng nó sát vách phòng khách nên họ chỉ nói to thế này là nó nghe rõ mồn một từng câu từng chữ. Nó bỗng kinh hoảng toát mồ hôi khi nghe cả hai bàn tán về hệ quả hao tổn tệ hại xảy ra cho trận hành quân Lam Sơn … Cùng với nỗi bi thảm của những người hàng xóm, bè bạn vừa đã mất thân nhân trong chiến dịch này, mà Hòa vừa biết. Nó nghĩ ngay đến chú Huy. Có một sự thể nào đang tự khẳng định tính đương nhiên của nó …
Bố dần thấp giọng, có khi im hẳn, vẻ đuối lý, nhượng bộ; giọng ông cao lên, vẻ quả quyết, phấn khởi kết luận với lời tuyên bố một cuộc chiến nào cũng phải đến lúc chấm dứt vì kéo dài một ngày là tổn thất bao nhiêu nhân mạng và tài sản … Hiệp định hòa bình sẽ được ký kết vì cuộc đàm phán đã kéo dài từ mấy năm qua, một cái tên mới xuất hiện trong cuộc tranh luận là Kissinger, cùng với cái tên Nixon đã quá quen tai với Hòa … Và những con số. Những con số mà ông ngoại có vẻ chắc chắn lắm. Mỹ sẽ chỉ còn để 150 ngàn lính ở miền Nam thay vì hơn 500 ngàn, và cũng sẽ rút tất tần tật, đồng thời sẽ cắt giảm viện trợ tối đa …
Có tiếng ho khan của bố, có tiếng giày của ông đi đi lại lại trên sàn nhà. Họ ngừng tranh luận một lúc lâu. Không khí trở thành vô cùng trầm trọng, khó thở.
Hòa vùng đứng dậy, đầu óc lùng bùng, không biết phải làm gì nhưng không muốn nghe, không muốn biết gì nữa, nó hãi sợ tất cả sự thật sẽ là những ám ảnh tăm tối nặng nề dù mọi điều không hoàn toàn rõ rệt … Muốn được nói to lên cho cả thế giới biết về linh cảm ngờ vực của nó về sự che đậy nào đó, một điều mơ hồ đe dọa như sóng ngầm âm ỉ rồi sẽ bùng vỡ làm vũ trụ đảo điên …
Rời phòng, lặng lẽ bỏ đi ra ngoài, muốn nhận được một lời trấn an từ ai đó, muốn tâm trí được trở về bình yên như thuở chưa đến trường, muốn thoát khỏi môi trường sống này … Đầu óc non nớt của đứa trẻ mười bốn tuổi có ý nguyện sống hướng thượng, trái tim bé nhỏ của nó đã vương bóng hình đứa bạn gái hiền hòa dễ thương tên là Như Lan. Nhưng tất cả sẽ đi về đâu? Tương lai sẽ ở nơi nào? Những câu trả lời nó chỉ sẽ biết một khi chiến tranh chấm dứt. Nhưng sự chấm dứt đó sẽ ra sao?
Có thể ông ngoại nói đúng, một thay đổi lớn sẽ ập đến cho mọi thứ sẽ đảo lộn rồi ngừng hẳn, sẽ khác đi, sẽ là đời sống với biết bao bí ẩn nào khác mà chỉ khi sống trong đó, ta mới hiểu là gì. Vì đời sống hiện tại không thể tiếp tục khi một ngày yên vui của anh em nó được trả giá bằng sinh mạng của một người lính. Dù thế, lúc này, Hòa hoang mang không biết mình thật sự ao ước gì, muốn gì, lo sợ không thấy hướng đi nào trong cõi mịt mùng vây kín.
Buổi chiều còn nắng, mây trắng còn bay, nhìn cánh chim thơ thẩn lang thang, Hòa chợt nghĩ bi quan là luôn có một ai đó trong cuộc đời này vô cùng đơn độc, bơ vơ, chịu đựng nỗi khổ sầu câm nín …Tâm trạng của Hòa càng buồn thảm, nó chợt cảm nhận sự tức bực bất mãn dần xâm chiếm nhưng không thể phân định được nguyên nhân, càng không biết phải làm thế nào cho nhẹ nhõm. Cho đến nay, Hòa đã luôn cảm thấy vui mỗi khi có cùng sinh hoạt với đứa em gái ngây ngô, thế mà giờ đây, Thi bắt đầu có những xáo trộn trong tâm tư vốn hồn nhiên, nó biết nghĩ ngợi và thắc mắc lo sợ, lớn hơn số tuổi mười hai đáng lẽ vẫn còn thơ dại.
Hoàn thầm biết là mình không có quyền lựa chọn gì cả, không phải bởi nó là trẻ con, mà bởi nó sinh ra lớn lên vào một thời đại mà thân phận con người được xét xử bởi những đạo luật phi lý tàn độc của chiến tranh áp đặt. Con người có một đời sống, con người sinh ra để sống nhưng sự sống không còn thuộc về con người.
Có thật là bố mẹ thầy cô vẫn nhìn thấy tương lai của lũ trẻ như ý họ và lời dạy dỗ? Dù bất lực với hiện tại đầy biến động, họ cố làm ra vẻ bình thường và tưởng là trẻ con chỉ được quyền nghe lời hoặc hiểu biết theo cách họ muốn. Và ngay cả như thế, những mâu thuẫn mà Hòa thấy và biết đã khiến nó tự đặt muôn ngàn câu hỏi mà không thể hỏi ai …
Từ những nguyên nhân sâu xa, ông ngoại và bố đối lập tư tưởng, ông thầy nọ lên án Mỹ, bà cô kia kết tội Cộng. Dù không rõ thế nào là đúng thế nào là sai, ai cũng dành phần đúng về mình và họ nuôi khát vọng thầm kín gây ảnh hưởng về mặt tinh thần cho trẻ con. Ý thức hệ xâm chiếm tư tưởng phủ choàng lên tuổi thơ sắc màu đen xám. Dường như anh em chúng biết nhiều về cái chết hơn là về sự sống.
Cuộc đời tương đối yên bình của Đà Lạt dạo sau này cũng vương đầy nét bất an nhưng không có gì để so sánh với bộ mặt của một Sài Gòn hoa lệ dần lộ nét suy đồi trụy lạc vốn ẩn giấu hòa lẫn với tiếng kêu gào phản chiến tạo nên những âm thanh hỗn loạn chói tai, mâu thuẫn và phức tạp hơn bao giờ.
Bên cạnh những người trai trẻ gục chết ngoài trận địa là những người con nhà giàu được đi trốn lính dưới hình thức du học, những người đi tập kết, những người được chiêu hồi … Hàng ngày, tiếng hát lời ca ước nguyện hòa bình chìm trong tiếng nói sôi nổi của xướng ngôn viên đưa tin tức về chiến trận.
Dù chỉ cảm nhận mơ hồ, Hòa thầm biết rằng tại ai bởi đâu chăng nữa thì tất cả đều giả tạo và nhầm lẫn. Chỉ có một điều duy nhất là sự thật. Đó là nỗi đau thương. Những mất mát xâm chiếm đục khoét con người cho nỗi đau thương cư ngụ vĩnh viễn trong tâm hồn.
Bất chợt, Hòa dừng lại giữa đường vắng, ngơ ngác buồn rầu trong cảm tưởng vừa bị ném vào khoảng không. Thời gian bỗng chết ngay đó. Nó nhìn quanh quất không biết mình chờ gì và đợi ai. Rồi ánh mắt hướng về chân trời màu biếc, nó bâng khuâng thầm hỏi có điều gì vẫy gọi mình nơi xa xôi đó chăng?
Một thoáng, Hòa bỗng lao đao khi vầng dương sụp xuống, bức tường dựng lên, và chân trời hút đi trong tầm nhìn vô vọng … Hơi thở của nó tan bay, tâm hồn biến thành sương khói.
Ngày đã lê thê nhưng rồi cũng hết, để chấm dứt mọi điều quá vô nghĩa tối tăm trước khi đêm xuống một cách bí mật âm thầm như sẽ dài vĩnh viễn.
(Còn tiếp)
