Ủng hộ VCV
Số tác phẩm
22.341 tác phẩm
2.576 tác giả
181
75.621.314
 
Nghệ nhân TRẦN KÍCH khổ luyện và tài hoa
Võ Quê

Nghệ sĩ Trần Kích sinh ngày 15.8.1921 tại làng Thành Trung, xã Quảng Điền, Thừa Thiên Huế. Xuất thân từ một gia đình có truyền thống âm nhạc dân tộc, nghệ sĩ đã được thân sinh, vốn là một nghệ nhân kỳ cựu nổi tiếng với những ngón đàn tuyệt kỹ, những điệu kèn kỳ tài truyền dạy  cho nhiều bài bản nhã nhạc cung đình triều Nguyễn ngay từ nhỏ. Đến những năm 17, 18 tuổi nghệ sĩ Trần Kích đã cùng thân sinh gắn bó với nghề dạy đàn, dạy kèn tại nhà hoặc nhận lời mời đi kèm cặp cho nhiều con em của các gia đình yêu âm nhạc quanh vùng. Với niềm đam mê học hỏi, khổ luyện qua nhiều năm tháng, cộng với quá trình diễn tấu, truyền thụ vốn tinh hoa âm nhạc cho nhiều thế hệ học trò, nghệ sĩ Trần Kích đã tích luỹ cho mình một bề dày nghệ thuật, góp phần vào việc bảo tồn, xây dựng và phát triển loại hình âm nhạc cung đình Huế, bộ môn ca Huế.

 

Tính tình điềm đạm, bản chất thuần hậu, nhu hoà, ngón đàn tài hoa của nghệ sĩ Trần Kích đã có một nét độc đáo riêng so với các nhạc hưũ cùng thời. Đó là sự nhấn nhá, luyến láy tinh vi, điệu nghệ. Cung bậc uyển chuyển mà nồng thắm sâu lắng, giàu tình; dễ gợi cho người nghe một sự trang trọng mà gần gũi, các ngón nhấn, vuốt, vê, rung ... như được tiếp truyền cái hồn nghệ sĩ. Âm hưởng mượt mà, êm dịu lan toả vào không gian trữ tình, vào lòng người mạch nguồn đồng cảm. Giới mộ điệu đã thực sự rung động trước diễn xuất đàn, kèn của nghệ sĩ tài ba Trần Kích. Từ chiếc nôi nghệ thuật cổ truyền, nhạc sĩ Trần Kích đã lần lượt sử dụng đến mức tuyệt kỹ các loại nhạc cụ dân tộc như kèn đại, kèn lỡ, đàn nhị, đàn nguyệt, đàn bầu,sáo ...

 

Khi trường Quốc gia âm nhạc Huế được thành lập (1962), nhạc sĩ Trần Kích đã được mời giảng dạy thực hành nhiều loại nhạc cụ : đàn nguyệt, đàn nhị, đàn bầu, kèn ... nội dung truyền dạy gồm các hệ thống đại nhạc, tiểu nhạc của nhã nhạc cung đình triều Nguyễn, các làn điệu ca Huế. Từ môi trường này, nhiều lớp học trò đã được đào tạo nối tiếp. Trong đó có một số học trò xuất chúng, trở thành những nghệ sĩ tên tuổi, ngày nay đang hoạt động ở Huế như NSƯT La Cẩm Vân, Tôn Nữ Lệ Hoa, Quý Cát, Nguyễn Đình Vân, Trần Thảo ... (Trần Thảo là con trai đầu của nghệ sĩ Trần Kích, cũng đang tiếp truyền nghệ thuật đàn ca Huế, đã nhiều lần cùng nghệ sĩ Trần Kích lưu diễn nhiều nơi ở trong và ngoài nước).

 

"Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh", sự nghiệp nghệ thuật truyền thống âm nhạc của nghệ sĩ Trần Kích đã có độ dày đáng kính. Thành tích công hiến hết mình vì nghệ thuật diễn tấu nhạc cụ dân tộc của nghệ sĩ đã là những nét hoa văn sinh động điểm tô cho đời:

 

Năm 1970, nghệ sĩ Trần Kích lần đầu tiên đi biểu diễn ở nước ngoài cùng đoàn Ba Vũ tại hội chợ Osaka (Nhật Bản). Năm 1977, được nhận bằng ken của đại hội ca nhạc Huế lần thứ nhất tổ chức tại Huế. Năm 1991, được Uỷ ban Nhân dân tỉnh Bình Trị Thiên tặng bằng khen vì thành tích bảo tồn, phát huy bộ môn âm nhạc dân tộc. Năm 1995, biểu diễn âm nhạc cung đình tại Pháp và Thuỵ Sĩ. Năm 1999, biểu diễn âm nhạc cung đình tại Hà Lan và Bỉ. Năm 2000, được Bộ Văn hoá Thông tin tặng Huy chương chiến sĩ văn hoá. Năm 2002, biểu diễn âm nhạc cung đình tại Pháp (tháng 5.2002), tại Luxembourg (tháng 10.2002). Đặc biệt, năm 2003, Hội Văn Nghệ Dân Gian Việt Nam đã phong tặng danh hiệu Nghệ Nhân Dân Gian Việt Nam cho nghệ sĩ Trần Kich ( đợt đầu tiên trong số 20 nghệ nhân dân gian của cả nước). 

 

Cuộc đời nghệ sĩ Trần Kích là tấm gương sáng của lòng say mê âm nhạc dân tộc, của sự khổ luyện, miệt mài lao động nghệ thuật. Ông đã truyền dạy cho nhiều thế hệ tinh hoa của nhã nhạc, ca Huế. Sự góp phần vào việc phục hồi, chấn hưng các giá trị nghệ thuật âm nhạc truyền thống Huế là một thành tích đáng trân trọng, ngợi ca, nhất là giai đoạn từ 1975 đến nay. Nhờ ông và các nhạc hữu cùng thời (Nguyễn Kế, Tôn Thất Toàn, Tôn Thất Viễn Dung, Nguyễn Văn Tân ...) mà các bài bản trong hệ thống âm nhạc cung đình triều Nguyễn, ca Huế được truyền bá giới thiệu, phát huy tác dụng tích cực vào đời sống văn hoá Huế, đưa loại hình âm nhạc đến với công chúng trong và ngoài nước. Năm 2003, Unesco công nhận nhã nhạc cung đình triều Nguyễn là kiệt tác nhân loại, một phần có công lao thành tích và tâm huyết, tài hoa của nghệ sĩ Trần Kích. Năm 2007,  Nhà nước phong tặng ông là Nghệ sĩ Ưu tú.

Võ Quê
Số lần đọc: 2714
Ngày đăng: 10.04.2008
[ Trở lại ] [ Tiếp ]
In tác phẩm Góp ý Gửi cho bạn
Cùng thể loại
Ca Huế trên đất Mỹ - những kỷ niệm - Võ Quê
Quan họ Bác Ninh đi về đâu thời hội nhập quốc tế ! - Nguyễn Văn Hoa
Dân ca của DÂN TỘC THÁI ở HOÀ BÌNH - Nguyễn Thị Thu Hiền
Hát lý và những điệu lý dễ thương của Nam bộ - Nguyễn Hữu Hiệp
Rộn ràng câu hát người Chăm - Xuân Nhật
Hò mái ba gò công - Khuyết danh
Ru con Nam Bộ - Khuyết danh
GS Nguyễn Thuyết Phong: Âm nhạc dân tộc - - Khuyết danh
Dân ca - Khuyết danh
Nhạc dân gian ở trường học trong một xã hội công nghiệp hoá cao - Khuyết danh
Cùng một tác giả
Thì ra (thơ)
Mùa thu tế (tạp văn)
Em (thơ)
Hoa báo mưa (tạp văn)
Mạ (thơ)
Từ Phố núi (tạp văn)